به گزارش «سرویس حیوانات خانگی» «ماکی دام - پایگاه خبری صنعت دام، طیور و آبزیان»؛ پارس کردن یکی از اصلیترین راههای ارتباطی سگها با محیط اطرافشان است. سگها از طریق زبان بدن، حالت گوش و دم، صداها و بهویژه پارس کردن، احساسات و واکنشهای خود را نشان میدهند.
بسیاری از صاحبان سگ این سؤال را دارند که چرا سگشان فقط به برخی افراد پارس میکند و نسبت به دیگران کاملاً آرام است. این رفتار ممکن است گیجکننده یا حتی نگرانکننده باشد، اما در اغلب موارد دلایل مشخص و قابل درکی دارد.
شناخت علت این نوع پارس کردن، اولین قدم برای مدیریت، اصلاح و پیشگیری از رفتارهای ناخواسته در سگهاست.
پارس کردن در سگها؛ زبان هشدار و احساس
برخلاف تصور رایج، پارس کردن همیشه نشانه پرخاشگری نیست. سگها بسته به شرایط، با پارس کردن پیامهای متفاوتی منتقل میکنند، از جمله:
- هشدار و محافظت: اطلاع دادن به صاحب خود درباره حضور فردی ناآشنا
- ترس یا اضطراب: واکنش به موقعیتی که برای سگ استرسزا یا تهدیدکننده است
- هیجان یا بازی: ابراز شادی و تمایل به تعامل
- ناامیدی یا محدودیت: مثلاً وقتی پشت در، نرده یا قلاده قرار دارد
بنابراین وقتی سگی فقط به افراد خاصی پارس میکند، معمولاً پای یک ارتباط ذهنی بین آن فرد و یک احساس مشخص در میان است.
مهمترین دلایل پارس کردن سگ به بعضی افراد
1. ترس و تجربههای منفی گذشته
یکی از شایعترین دلایل پارس کردن انتخابی در سگها، ترس است.
- ظاهر فیزیکی افراد: قد بلند، اندام درشت، لباسهای غیرمعمول، کلاه، عینک یا حتی رنگ لباس
- نحوه رفتار: حرکات ناگهانی، صدای بلند یا نزدیک شدن سریع
- تجربههای قبلی: اگر سگ در گذشته از فردی با ویژگیهای مشابه ترسیده یا آسیب دیده باشد
در این شرایط، پارس کردن راهی برای دور نگه داشتن عامل تهدید تلقی میشود.
2. حس قلمروطلبی (Territorial Behavior)
سگها به قلمرو خود بسیار حساس هستند؛ این قلمرو میتواند خانه، حیاط یا حتی مسیر همیشگی پیادهروی باشد.
- افراد ناآشنا بهعنوان «مزاحم» تلقی میشوند
- پارس کردن نقش هشدار و دفاع را ایفا میکند
- سگ معمولاً نسبت به افراد آشنا یا اعضای خانواده واکنشی نشان نمیدهد
این نوع پارس کردن اغلب در خانه یا نزدیکی محل زندگی دیده میشود.
3. اجتماعی نشدن کافی در سنین پایین
سگهایی که در دوران تولگی و نوجوانی با افراد مختلف در تماس نبودهاند، معمولاً نسبت به غریبهها واکنش شدیدتری نشان میدهند.
- عدم آشنایی با مردان، کودکان یا سالمندان
- قرار نگرفتن در محیطهای متنوع
- تجربه محدود از موقعیتهای اجتماعی
در نتیجه، سگ به افراد خاصی بهعنوان «ناشناخته و نگرانکننده» واکنش نشان میدهد.
4. زبان بدن و سیگنالهای غیرکلامی انسان
سگها در درک زبان بدن انسانها بسیار دقیق عمل میکنند.
- خیره شدن مستقیم به چشم سگ
- خم شدن روی سگ
- ایستادن بیش از حد نزدیک
- بوهای خاص یا عطرهای تند
همه این موارد میتوانند در ذهن سگ بهعنوان تهدید تعبیر شوند و باعث پارس کردن شوند.
5. سن و شخصیت سگ
ویژگیهای فردی سگ نقش مهمی در این رفتار دارند:
- تولهسگها: واکنشهای هیجانی یا ترس از چیزهای جدید
- سگهای بالغ: رفتارهای شکلگرفته بر اساس تجربه
- سگهای مضطرب یا خجالتی: حساستر به افراد ناآشنا
شخصیتهایی مثل محافظهکار، محتاط یا نگهبان، بیشتر مستعد پارس کردن انتخابی هستند.
نمونههای رایج از پارس کردن انتخابی
- پارس کردن سگ به مردان: معمولاً به دلیل قد، صدا یا تجربه قبلی
- پارس کردن به کودکان: حرکات سریع و غیرقابل پیشبینی کودک
- واکنش به افراد با وسایل خاص: چتر، کلاه، کیف بزرگ، عینک
- آرامش کامل در برابر اعضای خانواده و دوستان آشنا
این مثالها نشان میدهد که پارس کردن، بیشتر به برداشت ذهنی سگ از موقعیت مربوط است تا خود فرد.
چگونه پارس کردن انتخابی سگ را مدیریت کنیم؟
1. شناسایی دقیق علت
- بررسی موقعیتهایی که پارس کردن رخ میدهد
- توجه به ویژگیهای افراد محرک
- تشخیص ترس، هیجان یا حس قلمروطلبی
2. اجتماعیسازی تدریجی
- مواجهه کنترلشده با افراد مختلف
- تشویق رفتار آرام با جایزه و تشویقی
- افزایش تدریجی شدت و نزدیکی محرک
3. حساسیتزدایی و شرطیسازی مثبت
- پیوند دادن حضور افراد با تجربهای خوشایند
- شروع از فاصله امن
- پاداش دادن به آرامش و بیتوجهی به پارس غیرخطرناک
4. تقویت مثبت و ایجاد نظم
- استفاده از تشویق بهجای تنبیه
- ایجاد روتین روزانه برای کاهش اضطراب
- اجتناب از داد زدن یا تنبیه فیزیکی
5. کمک گرفتن از متخصص
در موارد شدید، مشاوره با مربی سگ یا دامپزشک رفتارشناس بسیار مؤثر است، بهویژه اگر اضطراب یا ترس شدید وجود داشته باشد.
نشانههای بهبود رفتار سگ
- کاهش شدت و مدت پارس کردن
- آرام شدن سریعتر در مواجهه با افراد
- بروز رفتارهای جایگزین مثل نشستن یا نگاه به صاحب
- تعامل آرامتر با افراد ناآشنا
جمعبندی
پارس کردن سگ به بعضی افراد و نه همه، رفتاری تصادفی نیست. این رفتار معمولاً ریشه در ترس، تجربههای گذشته، حس قلمروطلبی، اجتماعیسازی ناکافی و شخصیت سگ دارد.
با شناخت علت، آموزش صحیح، تقویت مثبت و در صورت نیاز کمک حرفهای، میتوان این رفتار را بهطور مؤثر مدیریت کرد و کیفیت زندگی سگ و صاحبش را بهبود داد.