ماکی دام

دام، طیور، آبزیان

کد خبر: 1240
بازدید: 14523
تاریخ انتشار: ۱۳۹۵/۶/۳۱ ساعت: 3:50:32 PM

خصوصیات كرك و پشم شتر

واژه كرك بر الیافی اطلاق می‌گردد كه بر روی بدن شتر رشد می‌نماید و محققین در مراجع علمی مختلف در این مورد اختلاف نظر دارند برخی آن را پشم شتر CAMEL WOOL و برخی آن را موی شتر CAMEL HAIR نامیده‌اند.

خصوصیات كرك و پشم شتر

به گزارش «سرویس دام،طیور و آبزیان» «ماکی دام - پایگاه خبری صنعت دام، طیور و آبزیان»؛ واژه كرك بر الیافی اطلاق می‌گردد كه بر روی بدن شتر رشد می‌نماید و محققین در مراجع علمی مختلف در این مورد اختلاف نظر دارند برخی آن را پشم شتر CAMEL WOOL و برخی آن را موی شتر CAMEL HAIR نامیده‌اند و در دو فرهنگ لغت معتبر‌المورد و LONGMON واژه CAMEL HAIR را كرك شتر معنی كرده‌اند و همچنین VON BERGEN & MAUIESBERGER در كتاب خود AMERICAN WOOL HAND BOOK نیز چنین اعتقادی دارد، اما از لحاظ علمی سه نوع الیاف وجود دارند الیاف پشم حقیقی TRUE WOOL كه این الیاف مدولا ندارند و الیاف موئین HAIRY FIBERS و الیاف كمپ KEMP FIBER. 

مشاهده شده است كه كرك شتر مخلوطی از پشم حقیقی و الیاف موئین و همچنین الیاف هتروتایپ HETRO FIBERS است.

(JOSEPH 1977) اظهار نمود كه باید كرك شتر را همراه با كرك بز و الپاكا و لاما تحت عنوان الیاف موئین ویژه، تقسیم‌بندی نمود زیرا كه این گروه دارای ویژگی‌ها و صفاتی است كه به‌وسیله رنگ، درجه ظرافت و درجه استحكام آن را از سایر گروه‌ها متمایز می‌سازد. این گروه دارای صفات عایق و گرم‌كنندگی خوبی هستند و در صنایع نساجی با این گروه همچون پشم برخورد می‌شود.

سلومه (1992) مشاهده كرد كه پراكندگی كرك بر روی مناطق مختلف بدن از جائی به جای دیگر متفاوت است و همچنین میزان تولید و صفات كرك نیز بر حسب سن حیوان متفاوت است به‌طوری كه حیوانات كوچك‌تر دارای میزان بیشتر و نوع بهتری از كرك در مقایسه یا حیوانات بزگ‌تر می‌باشند و همچنین فصل نمو و آب‌و هوا در خصوصیات كرك و وزن آن مؤثر است زیرا كه كرك در اثر رابطه بین حیوان و محیط اطراف وی تحت تأثیر قرار می‌گیرد.

كلیاتی در مورد توده كرك شتر و انواع آن (FLEECE TYPES AND GENERAL INFORMATION)

علی‌رغم تعداد فراوان شتر در آفریقا و كشورهای عربی كه بالغ بر 7/10 میلیون نفر شتر است و 76% از مجموع كلی شتران در جهان را تشكیل می‌دهد ( WARDEH 1989) با این‌وجود گزارش‌های اندكی در مورد كرك شتر از طرف این كشورها منتشر شده است و گزارشات و مطالعات مربوط به كرك شتر معمولاً از طرف كشورهائی منتشر می‌گردد كه میزان تولید كرك شتر در آنها بالاست نظیر كشور هندوستان و روسیه.

(VON MERGEN 1963) اظهار نمود كه الیاف كرك شتر یك كوهانه در مقایسه با شتر دوكوهانه به‌طور کلی كوتاه و خشن است و شتر دو كوهانه بهترین انواع كرك را از جهت مقدار تولید و نرمی آن تولید می‌كند و در هنگام پشم چینی شتر، كرك شتر دارای مخلوطی از الیاف مختلف است همانند پشم بز كشمیری، طوری‌كه پوشش خارجی شتر OUTER HAIR بسیار خشن و كلفت می‌باشد به‌طوری كه طول الیاف آن در ناحیه كوهان به 5/37 سانتی‌متر می‌رسد در حالی كه الیاف كرك پوشش داخلی شتر، كوتاه و بسیار نرم همچون پشم گوسفند است و طول این الیاف از 5/2 سانتی‌متر تا 5/12 سانتی‌متر متفاوت است. 

(JOSEPH 1977) اظهار نمود كه الیاف شتر همراه با پشم بز، الپاكا و لاما جزو الیاف موهای ویژه SPECIALITY HAIR FIBERS  دسته‌بندی می‌گردد و همچنین اظهار نمود كه پوشش داخلی كرك شتر، نرم و ظریف است كه شبیه بهترین نوع پشم نرم گوسفند است و علاوه بر آن كرك شتر همچون پشم گوسفند دارای صفت عایق حرارتی است و از آن در كشورهائی كه زمستان‌های بسیار سرد دارند لباس‌هایی می‌بافند كه درجه حرارت بدن را در هوای بسیار سرد حفظ می‌نماید و از سوئی دیگر در كشورهای گرمسیری كرك شتر در دستباف‌ها به‌كار می‌رود واز آن لباس‌هائی تهیه می‌كنند كه مسافران را از گرمای طاقت‌فرسای صحرا نگاه می‌دارد. كرك طبیعی دارای رنگ قهوه‌ای سیر است و این رنگ از رنگ‌های جذابی به شمار می‌رود كه صنعت‌گران آن را بر دیگر رنگ‌ها ترجیح می‌دهند.

بسیاری از محققین اظهار می‌دارند كه بهترین سن شتران یك كوهانه برای تولید كرك، سن 1 ـ 3 سال است.

وزن توده پشم شتر FLEECE WEIGHT 

وزن توده پشم تولیدی در شتر یك كوهانه در سال از 5/0 كیلوگرم تا 5/5 كیلوگرم متفاوت است. به‌طوری كه هر یك از محققین در كشورهای مختلف عددی را دراین خصوص ذكر نموده كه با دیگران متفاوت است ( درسودان EL-AMIN 1979، در سومالی HARTLEY 1979، در هندوستان MUKASA-M UGERWA 1981، در مغولستان CHAPMAN 1985، در عربستان سعودی DORMAN 1986، در كویت AL-SULTAN 1986، و در پاكستان QURESHI 1986، و در اردن HASSAN 1991 ).

سلومه (1992) مشاهده كرد كه متوسط وزن توده پشم در فصل زمستان (‌دوره رشد از ماه اكتبر تا آوریل‌) در شترهای نر 9/0 كیلوگرم و در شترهای ماده 7/0 كیلوگرم است و وزن توده پشم در فصل تابستان (‌دوره رشد از آوریل تا سپتامبر‌) در شترهای نر 94/0 كیلوگرم و درشترهای ماده 82/0 كیلوگرم است.

(FARID 1980) اظهار نمود كه متوسط تولید كرك شتر بین 9/0 تا 36/1 كیلوگرم است در حالی‌كه این مقدار در كشورهای سردسیری مناطق آسیای میانه به‌میزان 5 كیلوگرم می‌رسد. 

(YAGIL 1982) مشاهده نمود كه میزان تولید كرك شتر درسال بین 1 تا 5 كیلوگرم می‌باشد.

(WARDDEH 1989) و (HASSAN 1991) اظهار نمودند كه میزان تولید كرك شتر در كشورهای مختلف عربی با هم اختلاف فاحشی را نشان می‌دهند به‌طوری كه میزان تولید كرك در عربستان سعودی 6/0 كیلوگرم و در عراق 5 كیلوگرم است.

در هندوستان KHANNA 1988 اظهار نمود كه میزان تولید كرك در شتر جوان كمتر از دوسال سن، در حدود 98/0 كیلوگرم است درحالی‌كه در شتر سه ساله این میزان به 2/1 كیلوگرم در سال می‌رسد. وی مشاهده كرد كه نژادهای مختلف شتران هندی به یك اندازه كرك تولید نمی‌كنند و میزان كرك تولیدی آنها از 8/0 كیلوگرم تا 09/1 كیلوگرم متفاوت است.

اما NANDA 1957 و SINGH 1966، اظهار نمودند كه شتر درمناطق سردسیر 4/5 كیلوگرم كرك در سال تولید می‌كند. درحالی كه LEUPOLD 1968 گزارش نمود كه میزان تولید كرك شتر مابین 5 كیلوگرم تا 12 كیلوگرم در هر نفر شتر می‌باشد.

در چین‌CHENG-PEILIEU 1984، مشاهده نمود كه میزان كلی تولید كرك در شتر كه شامل لایه پشم خارجی و لایه پشم داخلی است مجموعاً مابین 5 تا 6 كیلوگرم است. در حالی‌كه لایه نرم كرك یا لایه داخلی آن به‌تنهایی 5/4 كیلوگرم در سال می‌باشد.

پشم و کرک شتر
 

میزان بازده توده كرك شتر CLEAN FREECE YIELD 

نسبت بازده كرك شسته و تمیز در شتر مابین 76% تا 83% است (LEUPOLD 1968، FARID 1980، WARDEH 1989 ) و در چین CHEING-PELIEU 1984، مشاهده كرد كه بازده كرك در شتر دوكوهانه 68% است.

در مصر سلومه 1992 گزارش نمود كه میزان بازده كرك شسته در شتران نر در فصل زمستان 56% و در شتران ماده 65% كه این میزان در فصل تابستان در شتران نر 65% و درشتران ماده 62% بوده است.

طول الیاف پشم و کرک شتر 

الیاف در شتر بر دو نوعند: لایه خارجی كه از مو تشكیل یافته و لایه داخلی كه از پشم می‌باشد. لایه خارجی كه از مو تشكیل شده دارای الیافی بلند است كه طول الیاف آن به 5/37 سانتی‌متر می‌رسد.

(JULES-LABARTHE 1975) اظهار نمود كه طول الیاف نرم شتر مابین 5 ـ 5/7 سانتی‌متر است در حالی‌كه طول الیاف خشن شتر مابین 10 ـ 25 سانتی‌متر است.

 در چین (CHENG PEILIEU 1984) معتقد است كه طول الیاف در شتر دوكوهانه مابین 7 ـ 8 سانتی‌متر می‌باشد.

در عربستان سعودی (WARDEH 1989) اظهار نمود كه طول الیاف مابین 5/3 تا 12 سانتی‌متر می‌باشد.

(HASSAN 1991) در اردن معتقد است كه طویل‌ترین الیاف شتر الیاف منطقه كوهان و ناحیه شانه است كه طول آن به 12 سانتی‌متر می‌رسد.

سلومه (1992) درمصر از سیستم WIRA جهت اندازه‌گیری طول الیاف استفاده كرد و مشاهده كرد كه طول الیاف در زمستان 6 سانتی‌متر و درتابستان 4 سانتی‌متر می‌باشد.

قطر الیاف در پشم شتر

(VON BERGEN 1963) اظهار نمود كه قطر الیاف كرك شتر در كشورهای مختلف به‌درستی معلوم نیست و مابین 5 تا 40 میكرون متفاوت است و همچنین این اختلاف در میزان تولید نوع كرك نیز خودنمائی می‌كند به‌طوری كه تولید كرك در كشورهائی نظیر چین، مغولستان، ایران و افغانستان از نظر نوع متفاوت است به‌طوری كه نسبت تولید موی خشن به پشم نرم در لایه داخلی از كشوری به كشور دیگر تفاوت می‌كند (‌مقصود این است كه بر اساس آب‌و هوای محیط اطراف شتر میزان كرك بر روی بدن شتر رشد می‌كند و این آب و هواست كه در تعیین نسبت لایه داخلی (پشم نرم) به لایه خارجی (می) نقش اساسی دارد و این مسئله به نیاز حیوان برای تأمین گرمای بدن و همخوانی وی با شرایط آب‌و هوائی محیط اطراف باز می‌گردد به‌طوریكه در مناطق بسیار سرد لایه داخلی رشد فراوانی می‌كند تا درجه حرارت بدن حیوان را حفظ نماید و هرچه درجه حرارت محیط اطراف بالا رود، نیاز به رشد و نمو این لایه (پشم) كم می‌گردد و نیاز به رشد‌و نمو لایه خارجی (مو) افزایش می‌یابد زیرا كه این لایه حیوان را از اشعه مستقیم خورشید محافظت می‌نماید.

(LEUPOLD (1968)، JULES-LABARTHE (2975)، CHENG-PEILIEU 1984) اظهار نمودند كه قطر الیاف شتر به ترتیب مابین 16 تا 18، 18 تا 19، 17 تا 19 میكرون است.

(FARID 1980) گزارش نمود كه قطر الیاف در كشورهای عربی مابین 16 ـ 18 میكرون است در حالی‌كه WARDEH (1989) اظهار می‌دارد كه قطر الیاف در سوریه مابین 16 ـ 28 میكرون است.

(HASSAN 1981) گزارش نمود كه قطر الیاف لایه خارجی در اردن مابین 16 تا 28 میكرون است سلومه (1992) قطر الیاف را در لایه خارجی در زمستان 54 میكرون و در تابستان 55 میكرون تعیین نمود. وی همچنین قطر الیاف را در لایه داخلی در زمستان 25 میكرون و در تابستان 28 میكرون اعلام نمود.

 انواع الیاف در کرک شتر

(VON MERGEN 1963) اظهار می‌نماید كه پوشش خارجی در شتر از دو نوع الیاف تشكیل می‌شود كه اختلاف زیادی با‌هم دارند، الیاف لایه خارجی بسیار خشن، سفت و محكم است در حالی كه الیاف لایه داخلی بسیار نرم و لطیف است.

میزان الیاف لایه خارجی در كشورهای مختلف متفاوت است به‌طوریكه در شتر دوكوهانه در مغولستان مقدار 5/22% از وزن كل كرك شتر را تشكیل می‌دهد در حالی‌كه میزان الیاف لایه خارجی در شتران ایران 8/63% از وزن كرك شتر را تشكیل می‌دهد و در همین حال (HASSAN 1991) در اردن نسبت الیاف لایه داخلی را در شتر یك كوهانه در حدود 50% ذكر نموده است.

سلومه (1992) مشاهده نمود كه پوشش خارجی شتر شامل تمامی انواع شناخته شده از الیاف مختلف است كه در پشم گوسفند با آن مواجه می‌شویم و عبارتند از: الیاف پشم حقیقی، مو، الیاف هتروتایپ HETRO FIBERS  و الیاف كمپ و الیاف رنگین و نسبت میان این الیاف برحسب فصل، سن و شرایط محیطی تغییر می‌كند.

الیاف دارای مدولا در پشم شتر

مدولا در تعیین نوع الیاف و ویژگی‌های آن دارای نقش بسیار مهمی است. (VON BERGEN 1963) اظهار می‌دارد كه الیاف نرمی كه شتر دارد الیافی است كه دارای مدولا است و معمولاً مدولای آن تكه‌تكه است و مدولا رابطه مستقیمی با قطر اجمالی الیاف دارد و بر قطر الیاف و كشوری كه در آن كرك به‌دست آمده است متكی است و نسبت الیاف مدولا‌دار از كشوری به كشور دیگر به شدت تفاوت می‌كند به‌طوریكه در شترهای دوكوهانه چین و مغولستان به میزان 5% كل الیاف است در حالی‌كه در شتران یك كوهانه ایران 43% كل الیاف می‌باشد و هنگامی كه الیاف نرم باشد نسبت داشتن مدولا كاهش می‌یابد.

اختلاف زیاد بین میزان مدولا در الیاف ما را قادر می‌سازد كه حتی پس از طی مراحل مختلف صنعتی باز هم قادر باشیم به منشأ آن الیاف پی ببریم. بر حسب مثال الیاف تهیه شده از شتران دو كوهانه چینی دارای 7% الیاف مدولادار است در حالی‌كه الیاف مخلوط تهیه شده از شتران یك كوهانه افغانی و ایرانی دارای 23 % الیاف نرم مدولادار است. سلومه (1992) در مصر اقدام به اجرای تست تعیین نوع الیاف نمود و مشاهده كرد كه توده كرك در فصل زمستان از الیاف زیر تشكیل یافته است :

45% پشم، 45% الیاف مدولادار، 1% الیاف كمپ، 9% الیاف رنگین و اظهار نمود كه این نسبت در فصل تابستان و در جاهای مختلف بدن تفاوت می‌كند.

 مجموعه فولیكول‌ها و فولیكول‌های اولیه و ثانویه در پشم شتر

فولیكول‌های مو از مجموعه‌ای از فولیكول‌ها تشكیل می‌شود كه حاوی فولیكول‌های اولیه و فولیكول‌های ثانویه می‌باشد.

(Dolang & Nai 1962) اظهار كردند كه فولیكول‌های مو در پوست شتر به‌صورت مجموعه‌ای از فولیكول‌ها هستند كه در بافت همبند قرار دارند و به‌صورت Tuftes است كه هر مجموعه بطور متوسط حاوی 28 فولیكول و شكل تمامی آنها بیضی شكل است كه از نظر حجم با هم متفاوتند و دارای دو نوع فولیكول بزرگ مو وجود دارد كه همراه آن یك غده عرقی و یك ماهیچه وجود دارد و به‌طور كلی سه فولیكول دیگر در مجموعه وجود دارد كه دارای غده عرقی هستند و گاهی اوقات در مجموعه‌های بزرگ 4 تا 5 و حتی 6 فولیكول وجود دارد در حالی‌كه در مجموعه‌های كوچك 1 تا 2 فولیكول وجود دارد (Lee & Nilsan 1962) در جاهای مختلفی از بدن شتر مشاهده كردند كه فولیكول‌های مو به‌صورت دسته‌ای Custers و دور از هم قرار می‌گیرند و هر دسته‌ای از سطح پوست به‌شكل غیر‌منظم بیرون می‌زند و از دسته‌های دیگر از لحاظ شكل متفاوت است و هر دسته‌ای حاوی 2 الی 3 فولیكول بزرگ برجسته منفرد است و گاهی نیز دیده شده كه 2 الی 5 مجموعه مو كه دارای فولیكول‌های كوچك هستند به‌هم چسبیده‌اند و هر مجموعه‌ای از مجموعه‌ها معمولاً از 2 تا 9 فولیكول تشكیل می‌شود.

(Mehdi 1979) مشاهده كرد كه نظم و ترتیب فولیكول‌های مو در شتر با سایر پستانداران اهلی تفاوت دارد و فولیكول‌های مو در شتر به‌صورت مجموعه‌هائی است كه هرچند مجموعه یك دسته را تشكیل می‌دهند و هر مجموعه نیز به‌خودی خود از 2 الی 4 فولیكول بزرگ مو و از 2 تا 5 فولیكول ثانویه تشكیل می‌گردد و یك دسته مو بطور كامل بوسیله بافت همبند مشخصی و غلاف آشكاری احاطه شده است.

(Kamel.et.al 1986) اظهار نمودند كه فولیكول‌های مو در مجموعه‌های آشكاری مرتب و منظم شده است كه هر مجموعه به‌طور كلی از یك فولیكول بزرگ و تعدادی فولیكول ثانویه كوچك تشكیل شده است. فولیكول بزرگ به‌نظر می‌رسد كه عمیق‌تر از فولیكول‌های ثانویه كوچك در پوست فرو رفته است.

تعداد فولیكول‌های هر مجموعه درجاهای مختلف بدن متفاوت است به‌طوریكه در منطقه كوهان هر مجموعه 25 فولیكول و در منطقه كپل 35 فولیكول و در منطقه پشت 20 فولیكول دارد. همچنین تعداد مجموعه‌های مو در سانتی‌متر مربع، درمنطقه كوهان 114 مجموعه، در منطقه كپل 96 مجموعه و در منطقه پشت 75 مجموعه است.

سلومه (1992) مشاهده كرد كه فولیكول‌ها در مجموعه‌های واضحی كه به‌وسیله بافت همبند احاطه شده رشد و نمو می‌كند و همچنین ملاحظه كرد كه طریقه و طبیعت رشد و نمو این فولیكول‌ها در شتر با طبیعت رشد و نمو فولیكول‌ها در گوسفندان تفاوت دارد و این مجموعه در هر سانتی‌متر مربع از لحاظ دارا بودن فولیكول‌ها و همچنین غدد عرقی با هم تفاوت دارند و حتی بر روی بدن یك نفر شتر این اختلاف محسوس است به‌طوریكه تراكم این مجموعه‌ها در منطقه كپل بالاترین تراكم را دارد و درمنطقه كوهان كمترین تراكم را دارد.

خصوصیات كرك و پشم شتر-تألیف : مهندس جمال سلومه (كارشناس انستیتوی تحقیقات فرآورده‌های دامی مصر)


نام:
پست الکترونیک:
نظر:
*
نظر شما با موفقیت ارسال شد.
نظر شما حداکثر تا 24 ساعت آینده بررسی می شود
ارسال نظر
نظرات حاوی توهین و افترا منتشر نخواهد شد
نظرات به زبانهایی به غیر از زبان فارسی منتشر نخواهد شد
نظرات غیر مرتبط با این خبر منتشر نخواهد شد.
نام:
پست الکترونیک:
نظر:
*
 
نظرات بینندگان
غیر قابل انتشار:2
انتشار یافته:4
محمد صدری کوپایی
۱۳۹۷ پنج شنبه ۹ فروردين 12:11:24 PM
در کوهپایه اصفهان عبا -پالتو-کت -جلیقه تولید میشود
ناشناس
۱۳۹۶ چهارشنبه ۱۱ بهمن 7:45:43 PM
سلام محصولات پشم شتر را در تهران کجا و چگونه تهیه کنیم
پایگاه خبری ماکی دام
۱۳۹۶ پنج شنبه ۱۲ بهمن 9:58:58 AM
دوست عزیز میتونید برای خرید پشم شتر در www.beytar.ir (آگی‌های تخصصی دام، طیور و آبزیان) آگهی خود را بصورت رایگان ثبت کنید. امیدوارم که موفق باشید.
ناشناس
۱۳۹۶ چهارشنبه ۲۴ آبان 4:43:25 PM
سلام ، شنیدم کلاه پشم شتر ، باعث نابودی مشکلات عروقی مغزی است . همچنین پشم شتر و عبای پشم شتر باعث فراری دادن عقرب است .

عناوین اصلی