به گزارش «سرویس دام، طیور و آبزیان» «ماکی دام - پایگاه خبری صنعت دام، طیور، آبزیان و حیوانات خانگی»؛ جوجهها با وجود ظاهر دوستداشتنی و ظریفشان، حیواناتی بسیار حساس و آسیبپذیر هستند. پرورش و نگهداری اصولی جوجهها تجربهای لذتبخش است، اما تنها در صورتی موفقیتآمیز خواهد بود که شرایط مناسب دما، آب، خوراک و بهداشت برای آنها فراهم شود. در این مطلب، مهمترین نکات و بهترین روشها برای استقبال و نگهداری از جوجهها را بررسی میکنیم.
محیط مناسب؛ اولین قدم برای نگهداری سالم جوجهها
بهطور معمول، جوجهها تا حدود ۸ هفتگی در این مرحله حساس از رشد قرار دارند. در این سن، هنوز پوشش پر کاملی ندارند و تنها یک لایه نازک کرک بدن آنها را پوشانده است. به همین دلیل، جوجهها نسبت به سرما، رطوبت و نوسانات دمایی بسیار آسیبپذیر هستند.
اگر جوجهها با مرغ مادر به دنیا آمدهاند
بهترین حالت این است که اجازه دهید مرغ مادر از جوجهها مراقبت کند. مرغ بهصورت غریزی دمای بدن جوجهها را تنظیم کرده و از آنها محافظت میکند. بهتر است فضایی آرام و جدا از سایر مرغها برای آنها در نظر بگیرید تا از تنش و آسیب جلوگیری شود.
اگر جوجهها را از پرورشدهنده تهیه کردهاید
در این حالت باید از پوشش مصنوعی و گرمکننده استفاده کنید. یک فضای ایمن مانند جوجهدانی، جعبه چوبی یا کارتن محکم در محلی بدون کوران هوا انتخاب کنید. دمای محیط در هفتههای اول باید بین ۳۲ تا ۳۵ درجه سانتیگراد باشد و بهتدریج کاهش یابد تا در حدود هفته چهارم به دمای محیط (۱۸ تا ۲۰ درجه) برسد.
رفتار جوجهها بهترین نشانگر دماست:
تجمع زیر منبع گرما: سرما
فاصله گرفتن از منبع گرما: گرمای بیش از حد
پخش شدن و فعالیت طبیعی: دمای مناسب
نکته مهم: جوجهها حیواناتی اجتماعی هستند؛ نگهداری حداقل ۲ جوجه یا بیشتر توصیه میشود. بهطور متوسط، برای هر متر مربع ۴ تا ۵ جوجه در نظر بگیرید.
بستر (لانه) مناسب؛ عامل کلیدی سلامت جوجهها
بستر جوجهها باید خشک، تمیز و بدون گردوغبار باشد. گزینههای مناسب شامل:
- پوشال چوب
- خاکاره درشت
- شن یا گرانول کاه
- تراشه چوب یا کنف
از این موارد استفاده نکنید:
- خاکاره خیلی ریز (گردوغبار بالا)
- کاه و یونجه بلند (حرکت جوجهها را سخت میکند)
- روزنامه یا کاغذ صاف (لغزندگی و ناراحتی)
تعویض منظم بستر نقش مهمی در پیشگیری از بیماریها دارد.
آب و تغذیه؛ نیازهای حیاتی جوجهها
آب آشامیدنی
جوجهها باید همیشه به آب تمیز و تازه دسترسی داشته باشند. استفاده از آبخوری مخصوص جوجه ضروری است تا:
- خطر غرق شدن کاهش یابد
- ارتفاع مناسب برای دسترسی جوجهها داشته باشد
تغذیه مناسب جوجهها
در ساعات اولیه پس از تولد، جوجهها از ذخایر زرده استفاده میکنند، اما پس از آن باید دان مخصوص جوجه دریافت کنند. این خوراک:
- سرشار از پروتئین
- دارای ذرات ریز
- مناسب رشد سریع
دان معمولاً بهصورت خرده یا کرامبل و روزی ۲ بار در اختیار جوجهها قرار میگیرد.
پس از حدود یک ماه، میتوان از دان رشد (مرحله دوم) استفاده کرد و در کنار آن مقدار کمی:
- سبزی خردشده
- سبزیجات پخته و لهشده
- تخممرغ آبپز خردشده
همچنین ارائه گریت (سنگریزه مخصوص) برای بهبود هضم ضروری است.
نان و خوراک مرغ بالغ برای جوجهها مناسب نیست.
مراقبت و پایش سلامت جوجهها
رعایت بهداشت، شستوشوی ظروف آب و دان و بررسی روزانه وضعیت جوجهها اهمیت زیادی دارد. به این علائم هشدار توجه کنید:
- کاهش اشتها
- ضعف و بیحالی
- تغییر در مدفوع
- مشکلات تنفسی (عطسه، خسخس)
- ناتوانی در ایستادن یا راه رفتن
واکسیناسیون و انگلزدایی بهموقع (مانند واکسن مارک، نیوکاسل و برونشیت) نقش مهمی در پیشگیری از تلفات دارد. جوجههای خریداریشده از مراکز معتبر معمولاً واکسینه هستند، اما مشورت با دامپزشک توصیه میشود.
زمان مناسب برای معرفی جوجهها به مرغهای بالغ
ادغام جوجهها با مرغهای بالغ بهتر است پس از ۸ تا ۱۰ هفتگی انجام شود؛ مگر اینکه مرغ مادر از ابتدا در همان گله حضور داشته باشد.
برای کاهش استرس:
- ابتدا جوجهها را بهصورت محدود و کوتاهمدت با فضای باز آشنا کنید
- چند روز آنها را پشت یک حصار در کنار مرغهای بالغ نگه دارید
- در روزی آرام و با هوای مناسب، ادغام نهایی را انجام دهید
- چند منبع آب و غذا در دسترس قرار دهید
مقداری درگیری و سلسلهمراتب طبیعی است، اما نباید به آسیب جدی منجر شود.
بهترین زمان برای نگهداری جوجهها
فصل بهار بهترین زمان برای خرید و پرورش جوجههاست؛ زیرا دمای هوا معتدلتر است. پرورش جوجه در پاییز و زمستان بهدلیل حساسیت بالا به سرما و رطوبت، دشوارتر و پرریسکتر خواهد بود.