کبوترها از رایجترین پرندگان شهرها و روستاها هستند و تقریباً در هر گوشهای از جهان زندگی میکنند. با این حال، همه کبوترها عمر یکسانی ندارند. شرایط زندگی، دسترسی به غذا، وجود شکارچیان، بیماریها وحتی محل زندگی، تأثیر مستقیمی بر طول عمر آنها دارد.
به طور کلی، کبوترهای اهلی و کبوترهایی که در اسارت نگهداری میشوند، میتوانند چندین برابر بیشتر از کبوترهای شهری عمر کنند. در این مقاله بررسی میکنیم که کبوترهای شهری و کبوترهای جنگلی به طور متوسط چند سال زندگی میکنند و چه عواملی بر امید به زندگی آنها اثر میگذارد.
طول عمر کبوتر شهری (کبوتر چاهی)
کبوتر شهری یا کبوتر چاهی (Rock Pigeon) که با نام علمی Columba livia شناخته میشود، اجداد خود را از صخرهها به شهرها آورده است. امروزه ساختمانهای بلند، پلها و سازههای شهری جایگزین صخرههای طبیعی برای لانهسازی این پرنده شدهاند.
اگرچه این گونه سازگاری بسیار بالایی با محیط شهری پیدا کرده است، اما زندگی در شهر با خطرات فراوانی همراه است که طول عمر آن را کاهش میدهد.
کبوتر در اسارت چند سال عمر میکند؟
در شرایطی که کبوتر:
- تغذیه مناسب داشته باشد؛
- از بیماریها محافظت شود؛
- در معرض شکارچیان قرار نگیرد؛
- مراقبت دامپزشکی دریافت کند؛
میتواند بین ۲۰ تا ۳۰ سال عمر کند.
این اختلاف چشمگیر نشان میدهد که بیشترین عامل کاهش عمر کبوترها، شرایط سخت محیطی است نه محدودیت ژنتیکی.
طول عمر کبوتر شهری در طبیعت
برخلاف کبوترهای نگهداریشده، کبوترهای شهرها معمولاً عمر کوتاهتری دارند.
به طور متوسط:
- میانگین طول عمر کبوتر شهری حدود ۵ تا ۶ سال است.
- تنها درصد کمی از آنها موفق میشوند بیش از ۱۰ سال زندگی کنند.
دلیل این موضوع، فشار دائمی عوامل محیطی و طبیعی است.
چرا کبوترهای شهری عمر کوتاهی دارند؟
زندگی در شهر، اگرچه غذا و محل لانهسازی را تا حدی فراهم میکند، اما خطرات فراوانی نیز ایجاد میکند.
مهمترین عوامل کاهش طول عمر کبوترها عبارتاند از:
۱. تلفات بالای جوجهها
در نخستین سال زندگی، حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد جوجهکبوترها از بین میروند.
دلایل اصلی عبارتاند از:
- کمبود غذا
- بیماریهای عفونی
- آلودگی محیط
- تصادفات شهری
- شکار توسط پرندگان شکاری یا گربهها
۲. رقابت شدید برای غذا
برخلاف تصور رایج، کبوترها تنها از نان خشک یا باقیمانده غذای انسان تغذیه نمیکنند.
رژیم طبیعی آنها شامل انواع دانهها، غلات، بذر گیاهان، جوانهها و بخشهایی از گیاهان است.
در شهرهایی که جمعیت کبوتر زیاد است، رقابت برای یافتن غذا بسیار شدید میشود.
۳. بیماریها
تراکم بالای جمعیت کبوترها باعث انتقال سریع بیماریها میشود.
از مهمترین بیماریهایی که میتوانند طول عمر کبوتر را کاهش دهند میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- نیوکاسل
- سالمونلوز
- تریکومونیازیس
- آبله کبوتر
- انگلهای داخلی و خارجی
در چنین شرایطی معمولاً تنها پرندگان سالمتر و مقاومتر زنده میمانند.
۴. تصادفات و شکارچیان
بخش زیادی از مرگومیر کبوترهای شهری ناشی از افزایش سن نیست، بلکه در اثر عواملی مانند:
- برخورد با خودروها
- برخورد با شیشه ساختمانها
- حمله شاهینها
- حمله گربهها
- بیماریها
رخ میدهد.
طول عمر کبوتر جنگلی یا قمری جنگلی
کبوتر جنگلی یا کبوتر جنگلی بزرگ (Common Wood Pigeon) با نام علمی Columba palumbus نسبت به کبوتر شهری جثه بزرگتری دارد و بیشتر در جنگلها، باغها و زمینهای کشاورزی زندگی میکند.
وزن این پرنده معمولاً بین ۴۵۰ تا ۵۵۰ گرم است.
کبوتر جنگلی چند سال عمر میکند؟
در شرایط طبیعی، امید به زندگی این گونه حدود ۱۵ تا ۱۶ سال برآورد میشود.
البته مانند بسیاری از پرندگان، میزان تلفات جوجهها در سال اول زندگی بالا است و نزدیک به ۵۰ درصد آنها به بلوغ نمیرسند.
مهمترین شکارچی طبیعی این گونه، انواع بازها و شاهینهای شکاری هستند.
آیا زندگی شهری عمر کبوتر جنگلی را کاهش میدهد؟
در سالهای اخیر، کبوترهای جنگلی بیش از گذشته وارد پارکها، فضای سبز و مناطق شهری شدهاند.
اگرچه این محیطها غذا و پناهگاه مناسبی فراهم میکنند، اما خطرات جدیدی نیز ایجاد میشود؛ از جمله:
- ترافیک شهری
- آلودگی
- برخورد با ساختمانها
- بیماریهای مشترک با کبوترهای شهری
در نتیجه، کارشناسان معتقدند ادامه گسترش زندگی شهری ممکن است در آینده میانگین طول عمر این گونه را نیز کاهش دهد.
چرا با وجود عمر نسبتاً کوتاه، جمعیت کبوترها زیاد است؟
راز موفقیت کبوترها در سرعت بالای تولیدمثل آنهاست.
کبوتر شهری
در شرایط مناسب میتواند:
- سالانه ۳ تا ۶ بار جوجهآوری کند.
- در شرایط بسیار مطلوب حتی تا ۸ نوبت تخمگذاری نیز گزارش شده است.
- هر بار معمولاً ۲ تخم میگذارد.
کبوتر جنگلی
این گونه معمولاً:
- سالانه ۲ تا ۳ بار تولیدمثل میکند.
- در هر نوبت ۲ تخم میگذارد.
بلوغ جنسی کبوتر
کبوترها خیلی سریع بالغ میشوند.
- کبوتر شهری: حدود ۶ ماهگی
- کبوتر جنگلی: بین ۶ تا ۸ ماهگی
به همین دلیل، حتی اگر تعداد زیادی از کبوترها در سال اول از بین بروند، جمعیت آنها به سرعت دوباره افزایش پیدا میکند.
جدول مقایسه طول عمر انواع کبوتر
|
گونه کبوتر |
طول عمر در طبیعت |
طول عمر در اسارت |
تعداد دفعات جوجهآوری در سال |
|
کبوتر شهری (Columba livia) |
۵ تا ۶ سال |
۲۰ تا ۳۰ سال |
۳ تا ۶ مرتبه (گاهی تا ۸) |
|
کبوتر جنگلی (Columba palumbus) |
۱۵ تا ۱۶ سال |
اطلاعات محدود |
۲ تا ۳ مرتبه |
عوامل مؤثر بر طول عمر کبوتر
|
عامل |
تأثیر بر طول عمر |
|
تغذیه مناسب |
افزایش طول عمر |
|
بیماریهای عفونی |
کاهش شدید بقا |
|
شکارچیان طبیعی |
افزایش مرگومیر |
|
تصادفات شهری |
کاهش امید به زندگی |
|
مراقبت دامپزشکی |
افزایش طول عمر در اسارت |
|
تراکم جمعیت |
افزایش انتقال بیماریها |
جمعبندی
طول عمر کبوتر به شرایط زندگی آن بستگی دارد. کبوترهای شهری به دلیل مواجهه با آلودگی، کمبود منابع غذایی، بیماریها، شکارچیان و حوادث شهری، معمولاً تنها ۵ تا ۶ سال عمر میکنند؛ در حالی که اگر همین پرندگان در محیطی امن و تحت مراقبت نگهداری شوند، میتوانند ۲۰ تا ۳۰ سال نیز زندگی کنند. از سوی دیگر، کبوترهای جنگلی به دلیل زیستگاه طبیعیتر و فشار کمتر عوامل انسانی، به طور متوسط ۱۵ تا ۱۶ سال عمر دارند. با این حال، راز فراوانی جمعیت کبوترها نه در طول عمر زیاد، بلکه در بلوغ زودهنگام و توانایی بالای تولیدمثل آنها نهفته است.