در سالهای اخیر، این باور بهطور گسترده در شبکههای اجتماعی و میان دوستداران حیوانات پخش شده که «دادن برنج به پرندگان، بهویژه کبوتر و گنجشک، باعث فلج شدن یا حتی مرگ آنها میشود». اما آیا این ادعا پایه علمی دارد یا با یک شایعه قدیمی طرف هستیم؟ در این مطلب، این موضوع را بر اساس منابع دامپزشکی و رفتارشناسی پرندگان بررسی میکنیم.
منشأ شایعه فلج شدن پرندگان با برنج چیست؟
ریشه این باور به این ادعا برمیگردد که:
- برنج در معده پرنده متورم میشود
- باعث فشار به اندامهای داخلی یا سیستم عصبی میگردد
- و در نهایت منجر به فلج یا مرگ پرنده میشود
اما این توضیح از نظر فیزیولوژیک نادرست است.
آیا برنج در معده پرندگان متورم میشود؟
خیر.
دستگاه گوارش پرندگان با انسان تفاوت اساسی دارد:
- پرندگان دندان ندارند و غذا ابتدا وارد چینهدان میشود
- سپس در سنگدان، با کمک شنریزهها خرد میشود
- برنج (چه خام و چه پخته) فرآیند تخمیر یا تورم خطرناک در دستگاه گوارش پرنده ایجاد نمیکند
هیچ مطالعه معتبری نشان نداده که برنج در بدن پرنده بهحدی متورم شود که باعث فلج یا آسیب عصبی شود.
آیا خوردن برنج میتواند باعث فلج شدن پرنده شود؟
پاسخ کوتاه و علمی: خیر.
هیچ ارتباط مستقیمی بین مصرف برنج و فلج شدن پرندگان وجود ندارد.
فلج در پرندگان معمولاً به دلایل زیر رخ میدهد:
- کمبود شدید ویتامینهای گروه B
- مسمومیتها (سموم کشاورزی، فلزات سنگین)
- بیماریهای ویروسی یا باکتریایی
- ضربه، سقوط یا آسیب عصبی
برنج در این فهرست جایی ندارد.
آیا برنج برای پرندگان مفید است؟
برنج سمی نیست، اما غذای ایدهآلی هم محسوب نمیشود
مزایا:
- منبع انرژی (کربوهیدرات
- هضم نسبتاً آسان، بهویژه اگر پخته باشد
محدودیتها:
- فاقد پروتئین کافی
- کمبود ویتامینها و مواد معدنی
- در صورت مصرف زیاد، میتواند باعث سوءتغذیه شود
پس مشکل برنج، فلجکنندگی نیست؛ بلکه ارزش غذایی پایین آن است.
برنج خام یا پخته؛ کدام خطرناکتر است
- برنج پخته ساده (بدون نمک و ادویه): معمولاً بیخطر
- برنج خام: قابل هضم است، اما توصیه نمیشود چون ارزش تغذیهای کمی دارد
هیچکدام باعث فلج پرنده نمیشوند، اما نباید غذای اصلی پرنده باشند.
چه غذاهایی برای پرندگان مناسبترند؟
اگر قصد کمک به پرندگان شهری یا وحشی را دارید، این گزینهها مناسبترند:
- دانههای مخصوص پرندگان
- ارزن، گندم خردشده، جو
- تخم آفتابگردان خام
- میوههای خردشده (مثل سیب بدون هسته)
- سبزیجات تازه خردشده
جمعبندی: واقعیت یا شایعه؟
- برنج باعث فلج شدن پرندگان نمیشود
- این باور پایه علمی ندارد
- برنج سمی نیست، اما غذای کاملی هم نیست
- تغذیه نادرست و یکنواخت میتواند بهطور غیرمستقیم باعث ضعف و بیماری شود
اگر واقعاً به سلامت پرندگان اهمیت میدهیم، بهتر است بهجای ترس از شایعات، به سراغ تغذیه اصولی و علمی برویم.