به گزارش «سرویس حیوانات خانگی» «ماکی دام - پایگاه خبری صنعت دام، طیور و آبزیان»؛ در نگاه اول، باور اینکه سگ کوچک و ظریفی مثل شیواوا و سگ غولپیکری مانند گریت دین از یک خانواده باشند، کمی عجیب به نظر میرسد. اختلاف شدید در اندازه، فرم بدن و حتی رفتار این دو نژاد باعث شده بسیاری تصور کنند ارتباط چندانی باهم ندارند. اما واقعیت این است که تمام سگهای خانگی، از کوچکترین تا بزرگترین نژادها، یک جد مشترک دارند: گرگ خاکستری.
امروزه دانشمندان معتقدند همه سگهای اهلی به گونهای از گرگهای باستانی تعلق دارند و در واقع زیرگونهای از گرگ خاکستری محسوب میشوند. به همین دلیل، چیواوا چند کیلویی و گریت دین ۷۰ تا ۸۰ کیلویی هر دو در یک گونه قرار میگیرند: Canis lupus familiaris.
همه سگها از گرگ منشأ گرفتهاند
مطالعات ژنتیکی نشان میدهد سگهای امروزی، فارغ از ظاهر و اندازه، ریشه مشترکی با گرگها دارند. فرآیند اهلی شدن سگها احتمالاً بین ۱۵ تا ۳۰ هزار سال پیش آغاز شده است؛ زمانی که برخی گرگهای کمتر ترسو به سکونتگاههای انسانی نزدیک شدند تا از باقیمانده غذاها استفاده کنند.
به مرور زمان، انسانها سگهایی را نگه داشتند که ویژگیهای مطلوبتری داشتند؛ ویژگیهایی مثل:
- رفتار آرامتر و اجتماعیتر
- توانایی شکار
- قدرت نگهبانی
- جثه مناسب برای وظایف مختلف
- ظاهر خاص و جذابتر
همین انتخابهای مداوم طی هزاران سال باعث شکلگیری صدها نژاد مختلف سگ شد.
چگونه یک گونه میتواند اینقدر متفاوت باشد؟
تفاوت میان چیواوا و گریت دین یکی از عجیبترین نمونههای تنوع در دنیای حیوانات است. با این حال، از نظر ژنتیکی این دو سگ فاصله زیادی از هم ندارند.
در سگها، تغییرات کوچک ژنتیکی میتواند اثرات بزرگی بر ویژگیهایی مانند:
- اندازه بدن
- فرم جمجمه
- طول پاها
- نوع و رنگ پوشش بدن
داشته باشد.
انسانها طی قرنها با انتخاب سگهایی که ویژگیهای خاصی داشتند، این تفاوتها را شدیدتر کردند. برای مثال، چیواوا بهدلیل جثه بسیار کوچک و قابلیت نگهداری آسان محبوب شد، در حالی که گریت دین برای شکار حیوانات بزرگ و نگهبانی پرورش یافت.
چیواوا؛ کوچکترین سگ دنیا
شیواوا معمولاً کوچکترین نژاد سگ جهان شناخته میشود. برخی از این سگها کمتر از ۲ کیلوگرم وزن دارند و بهراحتی در آغوش یا کیف حمل میشوند.
اما این جثه بسیار کوچک همیشه بدون مشکل نیست. سگهای مینیاتوری بیشتر در معرض مشکلاتی مانند موارد زیر قرار دارند:
- افت قند خون
- شکنندگی استخوانها
- مشکلات دندانی
- دررفتگی کشکک زانو
- سخت زایمان
با این حال، بسیاری از چیواواها شخصیتی جسور و پرانرژی دارند و برخلاف ظاهر کوچکشان رفتار یک سگ واقعی و شجاع را نشان میدهند.
گریت دین؛ غول دنیای سگها
در نقطه مقابل، Great Dane یکی از بزرگترین سگهای جهان است. برخی نرهای این نژاد بیش از ۸۰ سانتیمتر قد و بیش از ۷۰ کیلوگرم وزن دارند.
این سگها در گذشته برای شکار گراز و محافظت استفاده میشدند و قدرت بدنی بالایی داشتند. اما جثه عظیم آنها مشکلات خاصی نیز ایجاد کرده است، از جمله:
- بیماریهای مفصلی
- مشکلات قلبی
- پیچخوردگی معده
- رشد سریع و آسیبپذیر
- کاهش طول عمر
در حالی که چیواوا ممکن است ۱۴ تا ۱۸ سال عمر کند، طول عمر گریت دین معمولاً بین ۸ تا ۱۰ سال است.
نژادهای سگ قدمت زیادی ندارند
برخلاف تصور رایج، بیشتر نژادهای سگی که امروز میشناسیم قدمت چندان طولانی ندارند. بسیاری از استانداردهای نژادی مدرن از قرن نوزدهم و با شکلگیری باشگاههای پرورش سگ ایجاد شدند.
پیش از آن، انسانها بیشتر به توانایی کاری سگ اهمیت میدادند تا ظاهر دقیق آنها. به همین دلیل، تنوع شدید ظاهری سگها نتیجه انتخاب ژنتیکی فشرده در مدتزمانی نسبتاً کوتاه است.
ژنهایی که اندازه سگ را تعیین میکنند
دانشمندان دریافتهاند برخی ژنها نقش مهمی در تعیین اندازه بدن سگ دارند. یکی از مهمترین آنها ژن مرتبط با هورمون رشد IGF-1 است که تأثیر زیادی بر رشد بدن دارد.
چند جهش ژنتیکی محدود که توسط انسان انتخاب شدهاند، توانستهاند اختلافی عظیم میان کوچکترین و بزرگترین نژادهای سگ ایجاد کنند.
آیا انتخاب نژادی بیش از حد شده است؟
امروزه بسیاری از دامپزشکان معتقدند برخی ویژگیهای ظاهری افراطی در سگها میتواند سلامت آنها را تهدید کند. سگهای بسیار کوچک یا بسیار بزرگ، و همچنین نژادهایی با پوزههای بسیار کوتاه، بیشتر در معرض بیماری قرار دارند.
به همین دلیل، بسیاری از پرورشدهندگان مدرن تلاش میکنند به جای تمرکز صرف بر ظاهر، سلامت و کیفیت زندگی حیوان را در اولویت قرار دهند.
جمعبندی
با وجود تفاوت ظاهری شگفتانگیز میان چیواوا و گریت دین، هر دو از یک جد مشترک یعنی گرگ خاکستری منشأ گرفتهاند. این موضوع نشان میدهد انتخاب ژنتیکی انسان تا چه اندازه میتواند ظاهر یک گونه را تغییر دهد؛ تا جایی که کوچکترین و بزرگترین سگ دنیا همچنان عضو یک خانواده محسوب میشوند.