به گزارش «سرویس دام، طیور و آبزیان» «ماکی دام - پایگاه خبری صنعت دام، طیور، آبزیان و حیوانات خانگی»؛ نگهداری از گوسفندان، چه برای تولید گوشت و شیر، چه برای استفاده از پشم و حتی بهعنوان بخشی از یک مزرعه کوچک خانوادگی، نیازمند رعایت اصول مهمی در زمینه رفاه و سلامت دام است. یکی از مهمترین این اصول، پشمچینی منظم گوسفندان است. اما آیا واقعاً کوتاه نکردن پشم میتواند برای حیوان خطرناک باشد؟ پاسخ در بیشتر موارد «بله» است.
چرا بیشتر گوسفندان دیگر بهصورت طبیعی پشم نمیاندازند؟
گوسفندان امروزی حاصل هزاران سال اهلیسازی و اصلاح نژاد هستند. اجداد وحشی آنها، مانند موفلون شرقی، بهطور طبیعی در فصلهای گرم سال بخشی از پوشش پشمی خود را از دست میدادند. اما انسانها طی قرنها، نژادهایی را انتخاب و تکثیر کردند که پشم بیشتر، متراکمتر و باکیفیتتری تولید میکردند.
نتیجه این اصلاح نژادی آن بود که بسیاری از گوسفندان امروزی دیگر توانایی ریزش طبیعی پشم را ندارند. به همین دلیل، پشم آنها تقریباً در تمام طول سال رشد میکند و در صورت عدم پشمچینی، بهتدریج بسیار حجیم و سنگین میشود.
پشم گوسفند از کراتین تشکیل شده؛ همان پروتئینی که در مو، ناخن و پشم سایر حیوانات نیز وجود دارد. در حالی که سگها و گربهها معمولاً سالانه یک یا دوبار دچار ریزش مو میشوند، بیشتر گوسفندان اهلی چنین چرخهای ندارند و نیازمند دخالت انسان هستند.
خطرات پشمچینی نکردن گوسفند
عدم پشمچینی تنها باعث ظاهر نامرتب دام نمیشود، بلکه میتواند مشکلات جدی برای سلامت و رفاه حیوان ایجاد کند.
۱. گرمازدگی و استرس حرارتی
پشم متراکم مانند یک عایق بسیار قوی عمل میکند. در فصل تابستان یا مناطق گرم، تجمع بیش از حد پشم باعث افزایش دمای بدن و بروز گرمازدگی میشود. این وضعیت میتواند اشتها، رشد و حتی بقای دام را تحت تأثیر قرار دهد.
۲. افزایش انگلها و بیماریهای پوستی
پوشش پشمی ضخیم محیط مناسبی برای رشد انگلها و حشرات ایجاد میکند. شپش، کنه، لارو مگسها و سایر انگلهای خارجی در میان پشمهای انبوه بهراحتی تکثیر میشوند و میتوانند موجب التهاب، زخم، خارش شدید و بیماریهای پوستی شوند.
یکی از مشکلات رایج، «میاز» یا آلودگی به لارو مگس است که در شرایط مرطوب و پشم آلوده به سرعت گسترش پیدا میکند.
۳. سنگینی بیش از حد پشم و اختلال در حرکت
در برخی موارد، گوسفندانی که سالها پشمچینی نشدهاند، دهها کیلوگرم پشم روی بدن خود حمل میکنند. این وزن اضافی حرکت حیوان را دشوار کرده و حتی میتواند دید او را محدود کند.
پشم خیسشده در باران وزن بیشتری پیدا میکند و فشار زیادی به ستون فقرات و مفاصل وارد میکند.
۴. دشوار شدن معاینه و مراقبتهای دامپزشکی
وقتی پشم بیش از حد بلند و متراکم باشد، بررسی بخشهایی مانند پستان، سم، ناحیه دم و اندام تناسلی سختتر میشود. همچنین انجام واکسیناسیون، سمچینی و درمانهای پیشگیرانه نیز دشوارتر خواهد شد.
آیا پشمچینی از نظر رفاه حیوانات ضروری است؟
بله. پشمچینی در بسیاری از نژادهای گوسفند بخشی از مراقبت ضروری دام محسوب میشود. بیتوجهی به این موضوع میتواند نوعی غفلت در نگهداری دام تلقی شود، زیرا سلامت جسمی و آسایش حیوان را به خطر میاندازد.
در دامداری مدرن، رفاه دام تنها به تأمین آب و خوراک محدود نمیشود؛ بلکه شامل جلوگیری از درد، استرس، بیماری و ایجاد شرایط مناسب زندگی نیز هست.
بهترین زمان برای پشمچینی گوسفندان
پشمچینی معمولاً در فصل بهار انجام میشود؛ زمانی که سرمای زمستان کاهش یافته اما گرمای شدید تابستان هنوز آغاز نشده است. در برخی مناطق گرم یا در بعضی نژادها، ممکن است سالانه دو بار پشمچینی انجام شود.
برهها نیز معمولاً نخستین بار در حدود ۶ ماهگی پشمچینی میشوند.
نکات مهم هنگام پشمچینی
برای جلوگیری از استرس و آسیب به دام، رعایت چند نکته ضروری است:
- پشمچینی در روز خشک و بدون بارندگی انجام شود.
- حیوان قبل از پشمچینی غذای سنگین مصرف نکند.
- پس از پشمچینی، دام به سرپناه مناسب دسترسی داشته باشد.
- استفاده از تجهیزات تیز و استاندارد اهمیت زیادی دارد.
- در صورت نداشتن تجربه، بهتر است از یک فرد حرفهای کمک گرفته شود.
جمعبندی
پشمچینی برای بیشتر گوسفندان تنها یک اقدام ظاهری یا اقتصادی نیست، بلکه بخشی مهم از حفظ سلامت و رفاه دام به شمار میرود. رشد مداوم پشم در بسیاری از نژادها میتواند باعث گرمازدگی، افزایش انگلها، اختلال حرکتی و مشکلات متعدد دیگر شود. بنابراین، اگر گوسفند نگهداری میکنید، برنامهریزی منظم برای پشمچینی یکی از ضروریترین اقدامات مدیریتی در دامداری خواهد بود.