به گزارش «سرویس دام، طیور و آبزیان» «ماکی دام - پایگاه خبری صنعت دام، طیور، آبزیان و حیوانات خانگی»؛ در سالهای اخیر استفاده از روشهای طبیعی برای پیشگیری از بیماریها در مرغداریهای کوچک و خانگی افزایش یافته است. یکی از رایجترین توصیهها، افزودن سرکه – بهویژه سرکه سیب – به آب آشامیدنی مرغهاست. اما آیا این کار واقعاً اثر ضدانگلی دارد یا صرفاً یک باور رایج است؟ در این مقاله بهصورت علمی و سئو شده، مزایا، معایب و نحوه صحیح استفاده از سرکه برای مرغها را بررسی میکنیم.
سرکه بهعنوان ضدانگل طبیعی برای مرغها
مرغها به دلیل رفتار طبیعی خود در نوک زدن به خاک، خوردن حشرات، کرمهای خاکی و حلزونها، بهطور مداوم در معرض آلودگی به انگلهای داخلی قرار دارند. تخم انگلها میتواند در بستر و فضولات باقی بماند و چرخه آلودگی بهسرعت در گله تکرار شود.
مهمترین انگلهای داخلی مرغ عبارتند از:
- آسکاریس (کرمهای گرد که گاهی در فضولات دیده میشوند)
- هتراکیس (انگلهای رودهای)
- کاپیلاریا (کرمهای مویی شکل)
- سینگاموس یا کرم نای
- کرمهای نواری (تِنیا)
نقش سرکه در پیشگیری
سرکه، بهویژه سرکه سیب، به دلیل داشتن اسید استیک میتواند pH دستگاه گوارش را کمی اسیدیتر کند. این محیط اسیدیتر ممکن است شرایط را برای رشد برخی عوامل بیماریزا نامساعد سازد و به بهبود هضم کمک کند. برخی پرورشدهندگان نیز معتقدند که سرکه در تقویت سیستم ایمنی مرغها نقش دارد.
با این حال، باید توجه داشت که:
- اثر ضدانگلی سرکه بهصورت قطعی و علمی اثبات نشده است.
- برخی منتقدان معتقدند که اسید استیک پیش از رسیدن به روده توسط کبد متابولیزه میشود.
- مصرف بیش از حد سرکه میتواند جذب کلسیم را کاهش دهد و منجر به مشکلاتی مانند نازک شدن پوسته تخممرغ یا ضعف استخوانها شود.
بنابراین استفاده از سرکه باید با احتیاط و در چارچوب پیشگیری انجام شود، نه درمان.
چه نوع سرکهای برای مرغ مناسب است؟
برای استفاده در آب آشامیدنی مرغها، تنها سرکه سیب ارگانیک و غیرپاستوریزه توصیه میشود.
چرا سرکه سیب ارگانیک؟
- سیب در کشاورزی متداول معمولاً تحت تیمار بالای سموم قرار دارد.
- نوع ارگانیک فاقد باقیمانده آفتکشهاست.
- سرکه غیرپاستوریزه حاوی آنزیمها و میکروارگانیسمهای مفید حاصل از تخمیر طبیعی است.
میزان مصرف استاندارد
- ۱ قاشق غذاخوری سرکه سیب در ۱ لیتر آب
- بهمدت ۲ تا ۳ روز متوالی
- تکرار در ابتدای هر ماه (بهصورت دورهای)
زیادهروی در مصرف میتواند نتیجه معکوس داشته باشد و بر تولید تخممرغ اثر منفی بگذارد.
کاربردهای دیگر سرکه در مرغداری
اگرچه سرکه سفید برای خوراندن به مرغ توصیه نمیشود، اما در نظافت مرغداری بسیار کاربردی است:
- ضدعفونی دانخوری و آبخوری
- تمیز کردن چوبنشینها
- شستوشوی کف و دیوارههای لانه
- حذف رسوبات آهکی آب از آبخوریها
نحوه مصرف:
سرکه سفید را با نسبت مساوی با آب مخلوط کرده و در بطری اسپری استفاده کنید. پس از شستوشو حتماً با آب تمیز آبکشی شود.
همچنین میتوان برای شستوشوی پای مرغها پیش از درمان بیماریهایی مانند جرب پا، از محلول رقیق سرکه سفید استفاده کرد.
آیا سرکه جایگزین داروی ضدانگل میشود؟
پاسخ کوتاه: خیر.
اگر مرغها علائم آلودگی انگلی نشان دهند، استفاده از درمانهای طبیعی معمولاً کافی نیست. علائم هشداردهنده شامل:
- اسهال یا وجود کرم در فضولات
- بیحالی و پف کردن پرها
- کاهش وزن
- توقف تخمگذاری
- رنگپریدگی تاج
در چنین شرایطی باید از داروی ضدانگل مناسب دامپزشکی استفاده شود.
پیشگیری مؤثر؛ فراتر از مصرف سرکه
هیچ مکمل طبیعی، از جمله سرکه سیب، در محیطی غیربهداشتی مؤثر نخواهد بود. مدیریت صحیح بهداشت در مرغداری شامل:
- جمعآوری روزانه فضولات
- استفاده از بستر جاذب و تعویض منظم آن
- تعویض روزانه آب آشامیدنی
- جلوگیری از باقی ماندن دان در کف
- تأمین فضای کافی (بهطور متوسط ۲۰ تا ۵۰ متر مربع برای هر مرغ در فضای باز)
همچنین تغذیه متعادل و تأمین کلسیم کافی، نقش کلیدی در حفظ سلامت گله دارد.
جمعبندی: سرکه برای مرغ مفید است یا مضر؟
سرکه سیب میتواند بهعنوان یک مکمل طبیعی پیشگیرانه در مدیریت سلامت مرغها استفاده شود، اما:
- اثر درمانی قطعی ندارد.
- جایگزین داروی ضدانگل نیست.
- باید با دوز مناسب مصرف شود.
- تنها در کنار مدیریت بهداشتی صحیح مؤثر است.
در صورت مشاهده علائم بیماری، مشورت با دامپزشک بهترین و ایمنترین گزینه خواهد بود.