به گزارش «سرویس دام، طیور و آبزیان» «ماکی دام - پایگاه خبری صنعت دام، طیور، آبزیان و حیوانات خانگی»؛ بسیاری از افراد با هدف داشتن تخممرغ تازه و باکیفیت اقدام به نگهداری مرغ در حیاط یا مزرعه میکنند. اما مرغها فقط «ماشین تخمگذاری» نیستند؛ آنها موجودات زندهای هستند که سلامت، رفاه و مراقبت اصولیشان اهمیت بالایی دارد.
نکته مهم اینجاست که مرغها در پنهان کردن بیماری بسیار ماهرند. این رفتار غریزی به آنها کمک میکند در طبیعت از شکارچیان در امان بمانند یا از گله طرد نشوند. بنابراین، تشخیص بهموقع علائم بیماری نیازمند مشاهده دقیق و روزانه است.
در ادامه با ۸ علامت کلیدی سلامت مرغها آشنا میشویم.
۱- چشمها و سوراخهای بینی تمیز و شفاف
مرغ سالم دارای:
- چشمهای باز، درخشان و بدون کدورت
- بدون ترشح، پوسته یا التهاب اطراف چشم
- تنفس آرام و بیصدا (بهجز در گرمای شدید که ممکن است نفسنفس بزند)
وجود علائمی مانند خسخس، عطسه مکرر یا ترشحات بینی میتواند نشانه بیماریهای تنفسی مانند کوریزای عفونی باشد.
همچنین سوراخهای بینی در پایه منقار باید کاملاً خشک و تمیز باشند.
۲- تاج و ریشک قرمز و شاداب
تاج و ریشک مرغ شاخص مهمی از سلامت گردش خون و وضعیت عمومی بدن هستند.
در مرغ تخمگذار سالم:
- رنگ تاج و ریشک قرمز روشن است
- بافت آن گوشتی و پرخون است
تاج حالت ایستاده و سفت دارد (بهجز در نژادهایی که تاج افتاده طبیعی است)
تغییر رنگ به بنفش تیره یا کبودی میتواند نشانه مشکلات قلبی، اختلال گردش خون یا کمبود اکسیژن باشد.
۳- پرهای براق، منظم و بدون ریزش غیرعادی
پرها نقش حیاتی در تنظیم دما و محافظت بدن دارند. مرغ سالم بخش زیادی از روز را صرف مرتب کردن پرهای خود میکند.
او با استفاده از ترشحات غده چربی (غده اوروپیژیال) در انتهای دم، پرها را چرب و ضدآب میکند.
در بررسی پرها باید توجه داشت:
- پوست زیر پرها سالم و بدون زخم یا التهاب باشد
- ریزش پر فقط در دوره طبیعی تولک (معمولاً پاییز) اتفاق بیفتد
ریزش غیرعادی یا نواحی بدون پر میتواند نشانه انگلهایی مانند شپش قرمز یا استرس ناشی از نوکزنی باشد.
۴- تحرک و فعالیت طبیعی روزانه
مرغ سالم فعال و کنجکاو است و بیشتر ساعات روز را مشغول فعالیت است، از جمله:
- خراشیدن زمین برای یافتن دانه و حشرات
- حمام خاک برای حذف انگلهای خارجی
- تعامل اجتماعی با سایر مرغها
- واکنش سریع به حضور شما، بهویژه هنگام غذا دادن
مرغی که گوشهگیر، بیحال یا پفکرده باشد نیاز به بررسی فوری دارد.
۵- تخمگذاری منظم و باکیفیت
تخمگذاری فرآیندی انرژیبر است. مرغ سالم و جوان:
- تخمگذاری منظم دارد
- زرده پررنگ و سفیده غلیظ تولید میکند
- پوسته تخممرغ سفت و محکم است
کاهش ناگهانی تخمگذاری (خارج از زمستان یا دوره تولک)، تخمهای بدون پوسته یا با پوسته نازک معمولاً نشانه کمبود کلسیم، استرس یا بیماری است.
۶- مدفوع طبیعی و شکلدار
بررسی مدفوع یکی از بهترین روشهای پایش سلامت مرغ است.
مدفوع طبیعی شامل:
1- مدفوع سفت قهوهای یا خاکستری با لایه سفید اورات (ادرار)
2- مدفوع سکومی (حدود یکبار در روز)، نرمتر، تیرهتر و بدبو، که طبیعی است
علائمی مانند:
- وجود خون
- اسهال مداوم
- مدفوع زرد یا سبز غیرعادی
میتواند نشانه مشکلات انگلی یا عفونت گوارشی باشد.
همچنین ناحیه مخرج (کلوآک) باید تمیز و صورتی باشد.
۷- پاهای سالم و بدون لنگش
پاها باید:
- صاف و بدون تورم
- دارای فلسهای چسبیده و منظم
- بدون زخم یا لکه سیاه در کف پا
فلسهای برجسته با پوسته سفید نشانه جرب پا است.
لکه سیاه در کف پا میتواند نشانه پودودرماتیت (عفونت کف پا) باشد که در صورت عدم درمان جدی میشود.
مرغ سالم بهراحتی میدود و روی چوبخواب میپرد.
۸- اشتهای خوب و چینهدان طبیعی
مرغ ذاتاً پرخور و مشتاق غذاست. بیاشتهایی معمولاً اولین علامت بیماری است.
برای بررسی وضعیت تغذیه:
- عصر هنگام، چینهدان باید پر و سفت باشد
- صبح، قبل از غذا خوردن، چینهدان باید خالی و صاف باشد
چینهدان پر در صبح یا حالت نرم و شل میتواند نشانه انسداد یا عفونت قارچی باشد.
جمعبندی
پایش روزانه مرغها، بهترین ابزار پیشگیری از بیماریهای گله است. مرغ سالم:
- فعال است
- ظاهر درخشان دارد
- تخمگذاری منظم دارد
- اشتهای خوبی دارد
هرگونه تغییر ناگهانی در رفتار، ظاهر یا تولید تخم باید جدی گرفته شود. تشخیص زودهنگام، کلید حفظ سلامت گله و جلوگیری از تلفات اقتصادی است.