به گزارش «سرویس حیوانات خانگی» «ماکی دام - پایگاه خبری صنعت دام، طیور و آبزیان»؛ بسیاری از صاحبان گربه با رفتارهایی مواجه میشوند که از نظر آنها آزاردهنده یا نادرست است؛ از چنگ زدن به مبلها و پریدن روی کابینت گرفته تا میومیوهای مداوم یا ادرار خارج از خاک. در چنین شرایطی، واکنش رایج برخی افراد دعوا کردن، داد زدن یا حتی تنبیه فیزیکی گربه است.
اما واقعیت این است که دعوا کردن با گربه نهتنها بیفایده است، بلکه میتواند مشکل را شدیدتر کند. برای درک این موضوع، باید با رفتارشناسی و روانشناسی گربهها آشنا شویم.
چرا دعوا کردن با گربه مؤثر نیست؟
1. گربه مفهوم «تنبیه» را درک نمیکند
برخلاف سگها که طی هزاران سال برای همکاری با انسان پرورش یافتهاند، گربهها حیواناتی مستقلتر هستند و مغز آنها بهگونهای عمل میکند که بین تنبیه و رفتار گذشته ارتباط منطقی برقرار نمیکند.
- گربه نمیفهمد چرا بابت کاری که چند دقیقه قبل انجام داده سرزنش میشود
- تنبیه را به رفتار خود ربط نمیدهد، بلکه آن را به حضور صاحبش نسبت میدهد
- نتیجه این فرایند، کاهش اعتماد و احساس ناامنی است
به بیان ساده، گربه قادر نیست یک رفتار اشتباه را با توبیخ دیرهنگام شما مرتبط کند.
2. ترس، یادگیری را مختل میکند
دعوا کردن با گربه اغلب باعث ایجاد ترس، اضطراب یا حالت تدافعی میشود، نه اصلاح رفتار.
پیامدهای رایج این روش:
- پنهان شدن و اجتناب از صاحب
- پرخاشگری، چنگ زدن یا گاز گرفتن
- افزایش استرس و بروز مشکلات جسمی مانند بیماریهای ادراری یا گوارشی
گربهای که تحت فشار روانی باشد، نهتنها رفتار خود را اصلاح نمیکند، بلکه ممکن است رفتارهای نامطلوب جدیدی از خود نشان دهد.
3. بسیاری از رفتارهای «بد» گربه، غریزی هستند
رفتارهایی که برای انسان آزاردهنده به نظر میرسند، اغلب بخشی از ذات گربهاند:
- چنگ زدن: برای علامتگذاری قلمرو و سلامت ناخنها
- پریدن روی ارتفاع: برای احساس امنیت و کنترل محیط
- میو میو کردن: راهی برای اعلام نیاز، گرسنگی یا جلب توجه
تنبیه گربه بهخاطر رفتارهای غریزی، تنها باعث سردرگمی و اضطراب او میشود.
عواقب دعوا کردن با گربه
دعوا و تنبیه، نهتنها کمکی به اصلاح رفتار نمیکند، بلکه میتواند پیامدهای جدی داشته باشد:
- کاهش اعتماد بین گربه و صاحب
- افزایش رفتارهای استرسی و ناهنجار
- پرخاشگری ناگهانی
- بروز بیماریهای مرتبط با استرس مزمن
در بلندمدت، این روش میتواند رابطه انسان و گربه را بهطور کامل تخریب کند.
روشهای درست و مؤثر برای اصلاح رفتار گربه
1. هدایت رفتار (Redirection)
بهجای منع کردن، رفتار گربه را به مسیر درست هدایت کنید:
- استفاده از اسکرچر مناسب برای جلوگیری از چنگ زدن به مبل
- فراهم کردن درخت گربه یا قفسههای دیواری برای بالا رفتن
- بازی روزانه برای تخلیه انرژی و غریزه شکار
این روش بدون ایجاد استرس، رفتار قابل قبول را به گربه آموزش میدهد.
2. تقویت مثبت
گربهها به پاداش بهتر از تنبیه پاسخ میدهند:
- تشویقی غذایی پس از استفاده درست از خاک یا اسکرچر
- نوازش و توجه در زمان انجام رفتار صحیح
- استفاده از اسباببازی برای تقویت رفتارهای مطلوب
تقویت مثبت باعث میشود گربه رفتار درست را با تجربهای خوشایند مرتبط بداند.
3. بهبود محیط زندگی
بسیاری از مشکلات رفتاری نتیجه محیط نامناسب هستند:
- کمبود بازی و تحریک ذهنی
- برنامه غذایی نامنظم
- جای نامناسب خاک یا ظرف غذا
محیط غنی و قابل پیشبینی، احتمال بروز رفتارهای ناهنجار را بهطور چشمگیری کاهش میدهد.
یادگیری زبان بدن گربه
شناخت زبان بدن گربه نقش مهمی در پیشگیری از مشکلات رفتاری دارد:
- گوشهای خوابیده یا عقبرفته: ترس یا عصبانیت
- دم پفکرده: استرس یا احساس خطر
- مردمکهای گشاد: هیجان یا اضطراب
با توجه به این نشانهها میتوان قبل از بروز رفتار نامطلوب، شرایط را کنترل کرد.
رفتارهای شدید؛ چه زمانی به متخصص مراجعه کنیم؟
اگر گربه دچار رفتارهایی مانند پرخاشگری شدید، گاز گرفتن مداوم یا ادرار خارج از خاک است:
- دعوا کردن کاملاً بیفایده است
- مشکل ممکن است ریشه پزشکی یا اضطرابی داشته باشد
- مراجعه به دامپزشک یا رفتاردرمانگر گربه ضروری است
درد، بیماری یا استرسهای محیطی از دلایل شایع این رفتارها هستند.
جمعبندی
دعوا کردن با گربه نه آموزشی است و نه مؤثر. این کار تنها باعث افزایش ترس، استرس و مشکلات رفتاری میشود.
راه درست تربیت گربه، درک نیازها، احترام به غرایز طبیعی و استفاده از روشهای علمی مانند تقویت مثبت و اصلاح محیط است.
تربیت گربه یعنی یاد گرفتن زبان او، نه تحمیل خواستههای انسانی.