به گزارش «سرویس دام، طیور و آبزیان» «ماکی دام - پایگاه خبری صنعت دام، طیور، آبزیان و حیوانات خانگی»؛ گربهها برخلاف انسانها نمیتوانند احساسات خود را با کلمات بیان کنند، اما این به معنای ناتوانی آنها در برقراری ارتباط نیست. گربهها از طریق حرکات دم، حالت گوشها، چشمها، سبیلها، وضعیت بدن و صداهای مختلف، احساسات و خواستههای خود را اطرافیان منتقل میکنند. اگر بدانید هر یک از این نشانهها چه معنایی دارد، میتوانید بهتر متوجه شوید که گربهتان خوشحال است، احساس امنیت میکند، ترسیده یا به چیزی اعتراض دارد.
شناخت زبان بدن گربه فقط برای برقراری ارتباط بهتر با این حیوان نیست؛ بلکه به صاحبان گربه کمک میکند نشانههای اضطراب، ناراحتی و حتی درد را زودتر تشخیص دهند. در این مقاله از ماکی دام با روشهای مختلف ابراز احساسات در گربهها و معنای رفتارهای رایج آنها آشنا میشویم.
گربهها چگونه احساسات خود را بیان میکنند؟
گربهها برای انتقال پیامهای خود از مجموعهای از نشانههای رفتاری و ارتباطی استفاده میکنند. این نشانهها شامل زبان بدن، حالات چهره، صداها و حتی بو هستند.
برخلاف تصور برخی افراد، گربهها صرفاً با میو میو کردن ارتباط برقرار نمیکنند. بسیاری از پیامهای آنها بدون تولید هیچ صدایی و تنها از طریق تغییر وضعیت بدن منتقل میشود.
مهمترین روشهای ابراز احساسات در گربهها عبارتاند از:
حرکات دم: نشاندهنده حالات مختلفی مانند آرامش، هیجان، ترس و عصبانیت است.
حالت گوشها: میتواند توجه، کنجکاوی، نگرانی یا حالت دفاعی را نشان دهد.
حرکات چشم و مردمک: در تشخیص میزان برانگیختگی، ترس و آرامش نقش دارند.
وضعیت سبیلها: اطلاعاتی درباره میزان هوشیاری و حالت عاطفی گربه ارائه میدهد.
حالت کلی بدن: خم شدن، قوس دادن به کمر، غلت زدن یا جمع کردن بدن هرکدام میتوانند پیام متفاوتی داشته باشند.
صداها: خرخر، میو میو، غرغر، هیس کردن و صداهای دیگر بخشی از ارتباط صوتی گربهها هستند.
نکته مهم این است که برای فهمیدن احساس واقعی گربه باید چند نشانه را همزمان بررسی کرد. برای مثال، گربهای با مردمکهای گشاد ممکن است ترسیده باشد یا از بازی و شکار هیجانزده شده باشد. شرایط محیطی در تفسیر این رفتار اهمیت زیادی دارد.
۱. گربه چگونه خوشحالی و رضایت خود را نشان میدهد؟

گربهای که احساس آرامش و امنیت دارد، معمولاً بدن خود را در وضعیت طبیعی و بدون تنش نگه میدارد. چنین گربهای ممکن است در نزدیکی صاحب خود استراحت کند، بهآرامی خرخر کند یا با دم برافراشته به استقبال او برود.
مهمترین نشانههای خوشحالی و رضایت در گربه عبارتاند از:
دم رو به بالا: وقتی گربه با دمی عمودی و نوک کمی خمیده به سمت شما میآید، معمولاً نشانهای از رفتار دوستانه، اعتماد و احساس امنیت است.
چشمهای نیمهبسته: گربهای که در محیطی آرام چشمهای خود را نیمهبسته نگه میدارد، اغلب احساس راحتی و آرامش میکند.
خرخر کردن: خرخر آرام و منظم، بهویژه زمانی که با بدن شل و حالت چهره آرام همراه باشد، میتواند نشانه رضایت باشد.
مالیدن سر و گونه به صاحب: گربهها با مالیدن گونه و سر خود به افراد یا وسایل، علاوه بر ایجاد تماس اجتماعی، بوی خود را از طریق غدد بویایی صورت منتقل میکنند. این رفتار معمولاً با احساس آشنایی و امنیت ارتباط دارد.
استراحت در وضعیت راحت: دراز کشیدن، جمع کردن آرام پنجهها زیر بدن یا خوابیدن در نزدیکی صاحب میتواند نشاندهنده احساس امنیت باشد.
غلت زدن روی زمین: برخی گربهها هنگام دیدن صاحب خود روی زمین غلت میزنند. این رفتار ممکن است نشانه اعتماد و تعامل دوستانه باشد؛ اما الزاماً به معنای تمایل به نوازش شکم نیست.
۲. گربه چگونه عشق و علاقه خود را به صاحبش نشان میدهد؟
گربهها ممکن است به شیوههایی متفاوت از سگها به صاحب خود علاقه نشان دهند. بعضی از آنها بسیار اجتماعی هستند و دائماً به دنبال تماس و نوازش میگردند؛ درحالیکه برخی دیگر علاقه خود را با نشستن در نزدیکی صاحب یا دنبال کردن او در خانه نشان میدهند.
از مهمترین نشانههای علاقه گربه به انسان میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- آرام پلک زدن: گربهای که در حضور شما بهآرامی چشمهایش را میبندد و باز میکند، ممکن است احساس اعتماد و آرامش داشته باشد.
- دنبال کردن صاحب: همراهی گربه در اتاقهای مختلف خانه میتواند نشاندهنده علاقه به حضور و همراهی شما باشد.
- مالیدن بدن به پاها: این رفتار معمولاً نوعی تعامل اجتماعی و علامتگذاری بویایی است.
- خوابیدن در نزدیکی صاحب: انتخاب محل استراحت نزدیک به انسان میتواند نشانه احساس امنیت و اعتماد باشد.
- آوردن اسباببازی: برخی گربهها با آوردن اسباببازی، صاحب خود را به بازی دعوت میکنند.
- لیسیدن دست یا صورت: لیسیدن میتواند نوعی رفتار مراقبتی و اجتماعی باشد که از رفتارهای نظافت متقابل در گربهها نیز سرچشمه میگیرد.
البته هر گربه شخصیت مخصوص خود را دارد. بنابراین نباید انتظار داشت همه گربهها علاقه خود را به یک شکل نشان دهند.
۳. گربه چگونه ترس و اضطراب خود را نشان میدهد؟

ترس و اضطراب از احساساتی هستند که گربهها معمولاً با تغییرات قابلتوجه در وضعیت بدن و رفتار خود نشان میدهند. ورود حیوان یا فردی غریبه، صدای بلند، تغییر محل زندگی، جابهجایی وسایل خانه یا مراجعه به دامپزشکی میتواند باعث ایجاد استرس در گربه شود.
نشانههای رایج ترس و اضطراب عبارتاند از:
پنهان شدن: گربه ترسیده ممکن است زیر تخت، داخل کمد یا در مکانهای تاریک و دور از دسترس پناه بگیرد.
جمع کردن بدن: در این حالت گربه بدن خود را به زمین نزدیک میکند و اندامهایش را به بدن میچسباند تا کوچکتر به نظر برسد.
گوشهای خوابیده: گوشهایی که به طرفین یا عقب چرخیدهاند، میتوانند نشانه ترس، تنش یا حالت دفاعی باشند.
گشاد شدن مردمک چشم: مردمکهای بزرگ ممکن است در پاسخ به ترس یا هیجان شدید دیده شوند؛ البته نور محیط نیز بر اندازه مردمک تأثیر میگذارد.
پایین نگه داشتن دم: گربه مضطرب ممکن است دم خود را پایین بیاورد یا آن را زیر بدن جمع کند.
بیحرکت ماندن: برخلاف تصور عمومی، همه گربههای ترسیده فرار نمیکنند. بعضی از آنها هنگام مواجهه با عامل تهدیدکننده کاملاً بیحرکت میمانند.
لیسیدن مکرر لبها یا نظافت ناگهانی: برخی رفتارهای ظاهراً عادی مانند لیسیدن لبها، خمیازه کشیدن یا شروع ناگهانی نظافت بدن میتوانند در شرایط نامناسب نشانه تنش باشند.
اگر گربه شما نشانههای ترس را نشان میدهد، بهتر است به او فرصت دهید به محل امن خود برگردد. مجبور کردن گربه به بیرون آمدن از مخفیگاه یا بغل کردن او در چنین شرایطی ممکن است اضطرابش را بیشتر کند.
۴. نشانههای عصبانیت و پرخاشگری در گربه چیست؟
گربهها هنگام عصبانیت یا احساس تهدید ممکن است رفتارهای هشداردهندهای از خود نشان دهند. این رفتارها معمولاً با هدف دور کردن عامل مزاحم یا دفاع از خود بروز میکنند.
نشانههای مهم عصبانیت در گربه عبارتاند از:
- تکان دادن سریع دم: ضربه زدن دم به زمین یا حرکت شدید آن از یک طرف به طرف دیگر میتواند نشانه تحریکپذیری و ناراحتی باشد.
- خواباندن گوشها: گوشهای کاملاً خوابیده یا چرخیده به عقب معمولاً نشاندهنده تنش و حالت دفاعی هستند.
- غرغر کردن: صدای غرغر هشداری است که نشان میدهد گربه از شرایط موجود راضی نیست.
- هیس کردن: این صدا معمولاً برای ترساندن عامل تهدید و درخواست فاصله گرفتن استفاده میشود.
- قوس دادن به کمر: گربه ممکن است کمر خود را قوس دهد و موهای بدنش را سیخ کند تا بزرگتر و تهدیدکنندهتر به نظر برسد.
- نمایش دندانها: باز کردن دهان و نشان دادن دندانها میتواند بخشی از رفتار دفاعی باشد.
در چنین شرایطی نباید گربه را تنبیه کرد یا برای آرام کردن او به زور نزدیک شد. بهتر است فاصله مناسب را حفظ کنید، عامل تحریککننده را در صورت امکان از محیط دور کنید و اجازه دهید حیوان آرام شود.
۵. حرکات دم گربه چه معنایی دارند؟

دم یکی از مهمترین بخشهای بدن گربه برای انتقال پیامهای رفتاری است. بااینحال، حرکت دم باید همراه با سایر نشانههای بدن بررسی شود.
|
حالت دم گربه |
مفهوم احتمالی |
|
دم عمودی و رو به بالا |
اعتماد، رفتار دوستانه و استقبال |
|
دم با نوک خمیده |
تعامل دوستانه و آرامش |
|
دم پایین و نزدیک زمین |
نگرانی، ترس یا احتیاط |
|
دم پفکرده |
ترس شدید یا حالت دفاعی |
|
تکان دادن سریع دم |
تحریکپذیری، هیجان یا ناراحتی |
|
ضربه زدن دم به زمین |
تنش و احتمال تمایل به پایان تعامل |
|
قرار گرفتن دم بین پاها |
ترس و احساس ناامنی |
|
حرکت آرام نوک دم |
توجه، تمرکز یا واکنش به محرک محیطی |
نکته مهم این است که تکان دادن دم در گربهها همیشه به معنای خوشحالی نیست. برخلاف سگها، گربهها ممکن است هنگام ناراحتی یا تحریکپذیری نیز دم خود را حرکت دهند.
۶. حالت گوشها و چشمهای گربه چه چیزی را نشان میدهد؟
گوشها و چشمها از مهمترین بخشهای چهره گربه برای شناخت حالات رفتاری هستند. تغییر موقعیت گوشها و اندازه مردمکها میتواند اطلاعات زیادی درباره وضعیت روانی و میزان هوشیاری حیوان ارائه دهد.
معنای حالتهای مختلف گوش گربه
- گوشهای رو به جلو: معمولاً نشاندهنده توجه، کنجکاوی و آرامش هستند.
- گوشهای چرخیده به طرفین: ممکن است نشانه نگرانی، گوشبهزنگ بودن یا ناراحتی باشند.
- گوشهای خوابیده به عقب: معمولاً با ترس، تنش یا حالت دفاعی ارتباط دارند.
- حرکت مستقل گوشها: گربهها میتوانند گوشهای خود را برای شنیدن صداهای مختلف در جهتهای متفاوت حرکت دهند. این رفتار اغلب نشاندهنده توجه به محیط است.
معنای حالتهای مختلف چشم گربه
- چشمهای نیمهبسته: معمولاً نشانه آرامش و احساس امنیت هستند.
- پلک زدن آهسته: میتواند نشانه اعتماد و تعامل دوستانه باشد.
- مردمکهای گشاد: ممکن است با ترس، هیجان، بازی یا نور کم ارتباط داشته باشند.
- نگاه خیره و طولانی: در بعضی موقعیتها میتواند نشانه تمرکز یا رفتار تهدیدآمیز باشد.
- چشمهای کاملاً باز: ممکن است نشاندهنده هوشیاری و توجه شدید به محرکهای محیطی باشد.
یکی از رفتارهای جالب گربهها پلک زدن آهسته است. اگر گربه در شرایط آرام به شما نگاه کند و بهآرامی چشمهایش را ببندد، میتوانید با یک پلک زدن آرام به او پاسخ دهید. این کار میتواند به ایجاد تعامل مثبت میان شما و حیوان کمک کند.
۷. خرخر کردن گربه همیشه به معنای خوشحالی است؟
یکی از شناختهشدهترین رفتارهای گربهها خرخر کردن است. بسیاری از صاحبان حیوانات خانگی تصور میکنند گربه فقط زمانی خرخر میکند که خوشحال و راضی باشد؛ اما این تصور کاملاً درست نیست.
گربهها در موقعیتهای مختلفی خرخر میکنند، ازجمله:
- هنگام نوازش شدن و احساس آرامش
- هنگام استراحت در کنار صاحب
- برای جلب توجه و درخواست غذا یا نوازش
- در برخی شرایط پراسترس مانند مراجعه به دامپزشکی
- گاهی هنگام درد، ناراحتی یا بیماری
بنابراین برای تشخیص احساس گربه نباید تنها به صدای خرخر توجه کرد. اگر حیوان همزمان بدن آرام، چشمهای نیمهبسته و رفتار طبیعی دارد، احتمالاً احساس رضایت میکند؛ اما اگر خرخر با پنهان شدن، بیحالی، کاهش اشتها یا حالت بدنی غیرطبیعی همراه باشد، باید احتمال ناراحتی یا بیماری را در نظر گرفت.
۸. گربه با صداهای مختلف چه احساساتی را بیان میکند؟
گربهها از صداهای متنوعی برای برقراری ارتباط با انسانها و سایر حیوانات استفاده میکنند. شدت، تکرار و نوع صدا میتواند معنای متفاوتی داشته باشد.
|
صدای گربه |
مفهوم احتمالی |
|
میو میو کردن |
درخواست توجه، غذا یا ارتباط |
|
خرخر کردن |
آرامش، رضایت یا گاهی مقابله با استرس و درد |
|
غرغر کردن |
هشدار، ناراحتی یا دفاع از خود |
|
هیس کردن |
ترس، تهدید یا درخواست فاصله |
|
جیغ یا صدای بلند |
ترس شدید، درد یا درگیری |
|
صدای چیرپ یا تریل |
هیجان، استقبال یا تعامل دوستانه |
|
صدای تقتق دندانها |
هیجان یا ناکامی هنگام مشاهده شکار احتمالی |
توجه داشته باشید که معنای میو میو کردن در گربههای مختلف یکسان نیست. برخی گربهها ذاتاً پرحرفتر هستند و برخی دیگر بهندرت صدا تولید میکنند. شناخت الگوی صوتی معمول گربه به شما کمک میکند تغییرات غیرعادی را بهتر تشخیص دهید.
۹. چرا گربه شکم خود را به صاحبش نشان میدهد؟
یکی از رفتارهایی که ممکن است باعث اشتباه صاحبان گربه شود، خوابیدن به پشت و نشان دادن شکم است.
وقتی گربه روی زمین دراز میکشد و شکم خود را نشان میدهد، ممکن است احساس امنیت و آرامش داشته باشد. شکم یکی از قسمتهای حساس بدن گربه است و قرار گرفتن در این وضعیت میتواند نشاندهنده اعتماد به محیط باشد.
بااینحال، نشان دادن شکم همیشه به معنای درخواست نوازش نیست. بسیاری از گربهها هنگام لمس شکم واکنش دفاعی نشان میدهند و ممکن است دست فرد را گاز بگیرند یا با پنجههای خود چنگ بزنند.
بهتر است به جای نوازش مستقیم شکم، واکنش گربه را بررسی کنید و در صورت تمایل او، سر، گونه یا زیر چانهاش را بهآرامی نوازش کنید.
۱۰. چگونه بفهمیم گربه ناراحت یا افسرده است؟

گربهها ممکن است در اثر تنهایی، تغییر محیط، از دست دادن حیوان همراه، کمبود فعالیت یا مشکلات جسمی، تغییراتی در رفتار خود نشان دهند.
برخی از نشانههایی که میتوانند بیانگر ناراحتی یا کاهش سلامت روانی و جسمی گربه باشند عبارتاند از:
- کاهش تمایل به بازی و فعالیت
- پنهان شدن طولانیمدت
- کاهش یا افزایش غیرعادی اشتها
- خوابیدن بیشتر از الگوی معمول
- کاهش ارتباط با صاحب یا سایر حیوانات
- نظافت بیش از حد یا بیتوجهی به نظافت بدن
- تغییر در استفاده از ظرف خاک
- افزایش رفتارهای تهاجمی یا گوشهگیری
البته این نشانهها اختصاصی افسردگی نیستند و ممکن است در اثر درد، بیماری یا مشکلات جسمی نیز ایجاد شوند. بنابراین اگر تغییر رفتاری گربه مداوم است یا با علائم دیگری همراه شده، بررسی دامپزشکی ضروری است.
۱۱. چگونه احساسات گربه خود را بهتر درک کنیم؟
برای شناخت بهتر احساسات گربه، لازم نیست رفتارهای پیچیدهای انجام دهید. مشاهده منظم و احترام گذاشتن به نیازهای حیوان میتواند ارتباط شما را بهبود دهد
چند راهکار کاربردی عبارتاند از:
۱. به رفتار طبیعی گربه توجه کنید. هر گربه شخصیت و الگوی رفتاری مخصوص خود را دارد. ابتدا رفتار معمول حیوان را در شرایط آرام بشناسید تا بتوانید تغییرات را تشخیص دهید.
۲. به نشانههای مختلف بدن همزمان توجه کنید. برای مثال، دم پفکرده در کنار گوشهای خوابیده و بدن منقبض، اطلاعات بیشتری نسبت به مشاهده دم بهتنهایی ارائه میدهد.
۳. به گربه حق انتخاب بدهید. اجازه دهید خودش برای نزدیک شدن، بازی کردن یا پایان دادن به نوازش تصمیم بگیرد.
۴. از تماس چشمی خیره و طولانی خودداری کنید. نگاه مستقیم و طولانی ممکن است برای برخی گربهها تهدیدآمیز باشد. پلک زدن آهسته و نگاه غیرمستقیم روش مناسبتری برای تعامل دوستانه است.
۵. محیطی امن فراهم کنید. وجود محلهای مخفی شدن، جای خواب مناسب، اسکرچر و فضای کافی برای فعالیت میتواند به کاهش استرس کمک کند.
۶. تغییرات رفتاری را جدی بگیرید. اگر گربهای که همیشه اجتماعی و بازیگوش بوده ناگهان گوشهگیر شده است، نباید این تغییر را صرفاً به بداخلاقی نسبت داد.
چه زمانی تغییر رفتار گربه نیاز به مراجعه به دامپزشک دارد؟
گربهها معمولاً درد و بیماری را بهخوبی پنهان میکنند. به همین دلیل، تغییرات ظریف در رفتار آنها اهمیت زیادی دارد.
اگر گربه شما ناگهان پرخاشگر شده، از تماس بدنی اجتناب میکند، بیش از حد پنهان میشود یا الگوی خواب و تغذیهاش تغییر کرده است، بهتر است وضعیت او توسط دامپزشک بررسی شود.
همچنین در صورت مشاهده علائمی مانند بیحالی شدید، دشواری تنفس، درد آشکار، اختلال در راه رفتن یا تلاش مکرر برای ادرار کردن بدون دفع ادرار، باید سریعاً به دامپزشک مراجعه کنید.
سوالات متداول درباره احساسات گربهها
آیا گربهها احساسات صاحب خود را درک میکنند؟
گربهها میتوانند به نشانههای رفتاری و صوتی انسان مانند لحن صدا، حالت چهره و حرکات بدن واکنش نشان دهند. آنها همچنین ممکن است با تغییر رفتار صاحب خود، واکنشهای متفاوتی نشان دهند. بااینحال، نباید توانایی آنها در درک احساسات انسانی را دقیقاً مشابه انسان در نظر گرفت.
چرا گربه هنگام دیدن صاحبش دم خود را بالا میبرد؟
دم عمودی و نسبتاً آرام معمولاً نشانهای از استقبال دوستانه، اعتماد و احساس امنیت است. بسیاری از گربهها هنگام نزدیک شدن به افراد آشنا دم خود را بالا نگه میدارند.
آیا گربهها گریه میکنند؟
گربهها مانند انسانها برای بیان غم و ناراحتی از گریه عاطفی و اشک ریختن استفاده نمیکنند. اگر چشم گربه اشکآلود باشد، ممکن است به دلیل تحریک، عفونت، آسیب یا مشکلات مجاری اشکی باشد و بهتر است بررسی شود.
از کجا بفهمیم گربه از ما میترسد؟
پنهان شدن، عقب رفتن، جمع کردن بدن، پایین نگه داشتن دم، خواباندن گوشها، گشاد شدن مردمکها و هیس کردن از نشانههای احتمالی ترس هستند. البته باید شرایط محیطی و مجموعه رفتارهای حیوان را در نظر گرفت.
آیا گربهها وقتی شکمشان را نشان میدهند، درخواست نوازش دارند؟
خیر. نشان دادن شکم ممکن است نشانه اعتماد و آرامش باشد، اما لزوماً به معنای تمایل به لمس این قسمت از بدن نیست. بهتر است به واکنش گربه احترام بگذارید و شکم او را بدون اطمینان از رضایتش نوازش نکنید.
چرا گربه به من خیره میشود؟
خیره شدن گربه میتواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ از توجه به حرکات شما و انتظار دریافت غذا گرفته تا کنجکاوی یا ارزیابی یک موقعیت. حالت گوشها، مردمکها و وضعیت کلی بدن به تفسیر بهتر این رفتار کمک میکنند.
جمعبندی
گربهها با استفاده از زبان بدن، صداها و رفتارهای روزمره، احساسات خود را به شیوههای مختلف نشان میدهند. دم برافراشته، پلک زدن آهسته، خرخر همراه با بدن آرام و مالیدن سر به صاحب میتوانند نشانههای رضایت و اعتماد باشند؛ درحالیکه گوشهای خوابیده، پنهان شدن، دم پفکرده و هیس کردن معمولاً از ترس یا ناراحتی خبر میدهند.
مهمترین نکته در شناخت احساسات گربه، توجه به مجموعه نشانهها و شناخت رفتار طبیعی هر حیوان است. با یادگیری زبان بدن گربه و احترام گذاشتن به نیازهای او، میتوانید رابطهای صمیمیتر و سالمتر با این حیوان دوستداشتنی برقرار کنید.