به گزارش «سرویس حیوانات خانگی» «ماکی دام - پایگاه خبری صنعت دام، طیور و آبزیان»؛ با افزایش دمای هوا و وقوع موجهای گرمایی در فصل تابستان، خطر گرمازدگی در سگها نیز بهطور قابل توجهی افزایش مییابد. برخلاف انسان، سگها توانایی محدودی در کاهش دمای بدن خود دارند و اگر نتوانند گرمای اضافی را دفع کنند، ممکن است در مدت کوتاهی دچار افزایش شدید دمای بدن، آسیب اندامهای حیاتی و حتی مرگ شوند.
شناخت علائم اولیه گرمازدگی میتواند جان حیوان را نجات دهد. در ادامه با مهمترین نشانههای گرمازدگی در سگ و اقدامات ضروری برای کمک به او آشنا میشوید.
۱. نفسنفس زدن شدید و مداوم
نفسنفس زدن، اصلیترین روش سگ برای خنک کردن بدن است. این حیوان برخلاف انسان تقریباً عرق نمیکند و تنها تعداد کمی غده عرق در کف پنجهها و اطراف بینی دارد.
زمانی که دمای محیط بالا میرود، سگ با باز نگه داشتن دهان و تنفس سریع، گرمای بدن را از طریق تبخیر رطوبت زبان و مجاری تنفسی دفع میکند.
اگر این نفسنفس زدن:
- برای مدت طولانی ادامه پیدا کند،
- شدت آن کاهش نیابد،
- همراه با آبریزش زیاد از دهان باشد،
ممکن است نشانه آغاز گرمازدگی باشد و نباید نادیده گرفته شود.
۲. بروز مشکلات تنفسی
اگر گرمازدگی پیشرفت کند، تنفس سگ دشوارتر میشود. حیوان ممکن است:
- با دهان کاملاً باز نفس بکشد.
- گردن خود را به سمت جلو یا بالا بکشد.
- برای دریافت هوا تقلا کند.
- بیقرار و مضطرب به نظر برسد.
این وضعیت یک هشدار جدی محسوب میشود و نیاز به اقدام فوری دارد.
۳. افزایش غیرطبیعی ضربان قلب
برای دفع گرمای اضافی، رگهای خونی سطح پوست سگ گشاد میشوند تا انتقال حرارت بهتر انجام شود. این فرآیند معمولاً باعث افزایش موقت ضربان قلب میشود.
اما اگر تپش قلب برای مدت طولانی بالا باقی بماند یا همراه با سایر علائم گرمازدگی باشد، احتمال بروز شوک گرمایی وجود دارد.
۴. گیجی و اختلال در تعادل
یکی از نشانههای خطرناک گرمازدگی، تأثیر آن بر سیستم عصبی است.
در این مرحله ممکن است سگ:
- به سختی راه برود.
- تعادل خود را از دست بدهد.
- حرکات نامنظم یا ناهماهنگ داشته باشد.
- هنگام برخاستن زمین بخورد.
- کنترل ادرار یا مدفوع خود را از دست بدهد
این علائم نشان میدهد که گرمازدگی وارد مرحله جدی شده است.
۵. تغییر رنگ لثهها و مخاط دهان
لثههای یک سگ سالم معمولاً صورتی، مرطوب و براق هستند.
در گرمازدگی ممکن است مشاهده کنید که:
- لثهها قرمز تیره یا کبود میشوند.
- مخاط دهان خشک میشود.
- بینی رطوبت طبیعی خود را از دست میدهد.
تغییر رنگ مخاط یکی از علائم مهم کاهش اکسیژنرسانی و اختلال گردش خون است.
۶. استفراغ یا اسهال
گرمای شدید تنها بر سیستم تنفسی اثر نمیگذارد؛ دستگاه گوارش نیز ممکن است درگیر شود.
از علائم شایع میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- استفراغ
- اسهال
- بیاشتهایی
- تهوع
وجود این علائم همراه با سایر نشانههای گرمازدگی نیازمند مراجعه سریع به دامپزشک است.
۷. لرزش، تشنج یا بیهوشی
این مرحله، خطرناکترین وضعیت گرمازدگی محسوب میشود.
در موارد شدید ممکن است سگ:
- دچار لرزش عضلانی شود.
- تشنج کند.
- هوشیاری خود را از دست بدهد.
- وارد کما شود.
در این شرایط، جان حیوان در خطر است و باید بدون اتلاف وقت به نزدیکترین مرکز دامپزشکی مراجعه شود.
اگر سگ دچار گرمازدگی شد چه باید کرد؟
گرمازدگی یک وضعیت اورژانسی است. در این شرایط دمای بدن سگ ممکن است از ۴۰ درجه سانتیگراد نیز فراتر رود و هر دقیقه تأخیر، احتمال آسیب دائمی به مغز، قلب، کلیهها و سایر اندامها را افزایش میدهد.
در صورت مشاهده علائم:
- سگ را سریع به محیطی خنک و سایه منتقل کنید.
- آب خنک (نه یخ) روی بدن او اسپری کنید.
- ابتدا نواحی زیر بغل، کشاله ران، شکم و گردن را خنک کنید.
- از حوله مرطوب استفاده کنید.
- اجازه دهید در صورت تمایل مقدار کمی آب خنک بنوشد، اما او را مجبور به نوشیدن نکنید.
- از ریختن آب بسیار سرد یا قرار دادن ناگهانی حیوان در آب یخ خودداری کنید؛ زیرا کاهش ناگهانی دمای بدن میتواند وضعیت را بدتر کند.
- حتی اگر حال سگ بهتر شد، هرچه سریعتر او را نزد دامپزشک ببرید.
کدام سگها بیشتر در معرض گرمازدگی قرار دارند؟
برخی سگها نسبت به گرما حساستر هستند، از جمله:
- تولهسگها
- سگهای سالمند
- سگهای دارای اضافهوزن یا چاق
- سگهای مبتلا به بیماریهای قلبی یا تنفسی
- نژادهای پوزهکوتاه مانند بولداگ فرانسوی، پاگ و بوستون تریر
- نژادهای دارای پوشش ضخیم مانند هاسکی، مالاموت آلاسکا و چاوچاو
- سگهایی با پوشش تیره که گرمای بیشتری جذب میکنند.
چگونه از گرمازدگی سگ جلوگیری کنیم؟
رعایت چند نکته ساده میتواند احتمال گرمازدگی را به میزان زیادی کاهش دهد:
- همیشه آب تازه و خنک در اختیار سگ قرار دهید.
- هنگام پیادهروی بطری آب همراه داشته باشید.
- پیادهروی را به ساعات خنک صبح یا غروب موکول کنید.
- در روزهای بسیار گرم از فعالیت بدنی شدید خودداری کنید.
- در صورت امکان از غذای مرطوب استفاده کنید تا آب بیشتری به بدن حیوان برسد.
- محیط نگهداری سگ را خنک، دارای تهویه مناسب و دور از نور مستقیم خورشید نگه دارید.
- از تشک یا پدهای خنککننده مخصوص حیوانات استفاده کنید.
- در روزهای گرم، بدن سگ را بهطور ملایم با آب خنک مرطوب کنید.
هرگز سگ را داخل خودرو تنها نگذارید
حتی اگر خودرو در سایه پارک شده باشد یا شیشهها کمی پایین باشند، دمای داخل خودرو ظرف چند دقیقه به سطحی خطرناک میرسد. این موضوع میتواند باعث گرمازدگی شدید و مرگ سگ شود. بنابراین هرگز حیوان را حتی برای چند دقیقه داخل خودروی خاموش رها نکنید.