به گزارش «سرویس دام، طیور و آبزیان» «ماکی دام - پایگاه خبری صنعت دام، طیور، آبزیان و حیوانات خانگی»؛ بسیاری از افرادی که در خانه یا مزرعه چند مرغ نگهداری میکنند، زمانی که یکی از مرغها کرچ میشود این سؤال برایشان پیش میآید که آیا میتوان تخممرغهای خریداریشده از فروشگاه یا سوپرمارکت را زیر مرغ قرار داد و منتظر خروج جوجه بود؟
در نگاه اول، تخممرغهای فروشگاهی تفاوت ظاهری خاصی با تخممرغهای تولیدشده در روستا یا مرغداریهای سنتی ندارند؛ اما واقعیت این است که در بیشتر موارد این تخممرغها هرگز به جوجه تبدیل نمیشوند. برای درک علت این موضوع باید با فرآیند تشکیل جنین در تخممرغ و شرایط لازم برای جوجهکشی آشنا شویم.
آیا هر تخممرغی قابلیت تبدیل شدن به جوجه را دارد؟
خیر. برای اینکه یک جوجه در داخل تخممرغ رشد کند، تخممرغ باید بارور شده باشد. باروری زمانی اتفاق میافتد که مرغ پیش از تخمگذاری با خروس جفتگیری کرده باشد.
در اغلب واحدهای صنعتی تولید تخممرغ خوراکی، خروسی در گله وجود ندارد. مرغها حتی بدون حضور خروس نیز به طور طبیعی تخم میگذارند، اما این تخمها فاقد جنین هستند و امکان تبدیل شدن به جوجه را ندارند.
به همین دلیل، بیشتر تخممرغهایی که در فروشگاهها و سوپرمارکتها عرضه میشوند غیرنطفهدار بوده و حتی اگر چندین هفته زیر مرغ کرچ قرار گیرند، جوجهای از آنها خارج نخواهد شد.
آیا استثنایی هم وجود دارد؟
بله، اما این موارد چندان رایج نیستند.
گاهی تخممرغهایی که مزارع کوچک، روستاها یا تولیدکنندگان محلی خریداری میشوند ممکن است از گلههایی به دست آمده باشند که خروس نیز در کنار مرغها حضور داشته است. در این شرایط احتمال نطفهدار بودن تخممرغ وجود دارد.
با این حال، حتی اگر تخممرغ بارور باشد، باز هم تضمینی برای خروج جوجه وجود ندارد؛ زیرا عوامل مختلفی میتوانند باعث از بین رفتن جنین شوند، از جمله:
- نگهداری طولانیمدت در سردخانه یا یخچال
- جابهجایی و حملونقل مکرر
- نامشخص بودن سن دقیق تخممرغ
- شرایط نامناسب ذخیرهسازی پیش از جوجهکشی
بنابراین نطفهدار بودن تخممرغ به تنهایی برای تولید جوجه کافی نیست.
تأثیر دمای پایین بر زنده ماندن جنین
تخممرغهای خوراکی معمولاً در دمای پایین نگهداری میشوند تا ماندگاری بیشتری داشته باشند و رشد باکتریها در آنها کاهش یابد.
اما رشد طبیعی جنین به دمایی در حدود ۳۷ تا ۳۸ درجه سانتیگراد نیاز دارد. اگر تخممرغ برای مدت طولانی در محیط سرد قرار گیرد، قابلیت رشد جنین به شدت کاهش مییابد یا به طور کامل از بین میرود.
به همین دلیل، حتی تخممرغهای نطفهدار فروشگاهی نیز در اغلب موارد توانایی تبدیل شدن به جوجه را ندارند.
چگونه میتوان تخممرغ نطفهدار را تشخیص داد؟
تشخیص نطفهدار بودن تخممرغ از روی ظاهر پوسته تقریباً غیرممکن است.
اگر تخممرغ تازه شکسته شود، گاهی میتوان روی زرده یک نقطه یا حلقه سفیدرنگ کوچک مشاهده کرد که به آن دیسک زایشی گفته میشود. با این حال، مشاهده این ساختار به معنی رشد قطعی جنین نیست.
پرورشدهندگان برای بررسی رشد جنین از روشی به نام «کندلینگ» یا «نوربینی تخممرغ» استفاده میکنند. در این روش، نور قوی از داخل تخممرغ عبور داده میشود تا وضعیت جنین مشخص شود.
در یک تخممرغ نطفهدار و در حال رشد معمولاً موارد زیر قابل مشاهده است:
- شبکهای از رگهای خونی
- تودهای تیرهرنگ که جنین را نشان میدهد
- حرکات جنین در مراحل پیشرفتهتر رشد
در مقابل، تخممرغی که هیچ نشانهای از رشد جنین نداشته باشد معمولاً غیرنطفهدار یا غیرقابل جوجهکشی است.
آیا مرغ کرچ هر نوع تخممرغی را میخواباند؟
بله. رفتار کرچی در مرغ بیشتر تحت تأثیر تغییرات هورمونی قرار دارد و مرغ نمیتواند تشخیص دهد که داخل تخممرغ جنینی وجود دارد یا خیر.
به همین دلیل مرغ کرچ ممکن است روی تخممرغهای غیرنطفهدار، تخمهای مصنوعی یا حتی اشیای گرد و مشابه تخممرغ نیز بخوابد.
در نتیجه ممکن است یک مرغ چندین هفته روی تخمهایی بنشیند که هیچ شانسی برای تبدیل شدن به جوجه ندارند.
مدت زمان لازم برای خروج جوجه چقدر است؟
دوره طبیعی جوجهکشی در مرغ حدود ۲۱ روز است.
در طول این مدت، دما و رطوبت باید در محدوده مناسبی حفظ شوند. مرغ کرچ به طور غریزی این شرایط را فراهم میکند و با چرخاندن منظم تخمها به رشد طبیعی جنین کمک میکند.
اگر تخممرغها نطفهدار و سالم باشند، معمولاً جوجهها در روز بیستویکم شروع به شکستن پوسته میکنند؛ هرچند ممکن است این زمان یک یا دو روز زودتر یا دیرتر نیز اتفاق بیفتد.
اگر هدف جوجهکشی باشد، چه تخممرغی باید تهیه کرد؟
افرادی که قصد تولید جوجه دارند بهتر است از تخممرغهای نطفهدار مخصوص جوجهکشی استفاده کنند.
این تخممرغها از گلههایی تهیه میشوند که خروس در کنار مرغها حضور دارد و همچنین در شرایط مناسبی نگهداری میشوند تا قابلیت رشد جنین حفظ شود.
تخممرغهای نطفهدار را میتوان:
- زیر مرغ کرچ قرار داد؛
- یا در دستگاه جوجهکشی استفاده کرد.
البته حتی در بهترین شرایط نیز همه تخممرغهای نطفهدار به جوجه تبدیل نمیشوند و درصدی از جنینها در طول دوره رشد از بین میروند.
جمعبندی
قرار دادن تخممرغهای سوپرمارکتی زیر مرغ کرچ معمولاً نتیجهای در پی ندارد، زیرا بیشتر این تخممرغها غیرنطفهدار هستند و حتی در موارد نادرِ نطفهدار بودن نیز شرایط نگهداری و حملونقل اغلب باعث کاهش یا از بین رفتن قابلیت جوجهکشی میشود.
اگر هدف شما تولید جوجه است، بهترین راه استفاده از تخممرغهای نطفهدار تازه و مخصوص جوجهکشی است. بنابراین تخممرغهای فروشگاهی را باید محصولی برای مصرف خوراکی دانست، نه گزینهای مناسب برای تولید جوجه.