به گزارش «سرویس دام، طیور و آبزیان» «ماکی دام - پایگاه خبری صنعت دام، طیور، آبزیان و حیوانات خانگی»؛ وقتی به ظاهر مرغ و خروس دقت میکنیم، بخشهایی مانند تاج، منقار و پرها کاملاً قابل تشخیص هستند و معمولاً کاربرد آنها را میدانیم. اما زائدههای گوشتی قرمز رنگی که زیر منقار آویزان هستند و به آنها «غبغب» یا «باربیلون» گفته میشود، برای بسیاری از افراد ناشناخته باقی ماندهاند. شاید در نگاه اول این بخشها فقط جنبه ظاهری و تزئینی داشته باشند، اما در واقع نقش مهمی در سلامت، تنظیم دمای بدن و حتی ارتباط اجتماعی طیور ایفا میکنند.
غبغب مرغ چیست؟
غبغبها زائدههایی نرم، گوشتی و دارای رگهای خونی فراوان هستند که در زیر منقار مرغ و خروس قرار دارند. این بخشها نه عضلهاند و نه غضروف؛ بلکه با لایهای نازک از پوست پوشیده شدهاند و در اغلب نژادهای مرغ دیده میشوند.
اندازه، رنگ و شکل غبغبها بسته به نژاد طیور متفاوت است. برخی نژادها مانند لگهورن دارای غبغبهای بزرگ و آویزان هستند، در حالی که در نژادهای سردسیری این زائدهها کوچکتر و کمرنگتر دیده میشوند. در بعضی مرغها مانند مرغ ابریشمی، پرهای صورت تا حدی غبغبها را میپوشانند.
اگرچه معمولاً رنگ غبغبها قرمز روشن است، اما در برخی نژادها ممکن است رنگ آنها سیاه، آبی یا بنفش باشد. تغییر رنگ غبغبها میتواند نشانهای از وضعیت سلامت پرنده نیز باشد.
مهمترین وظایف غبغب در مرغ و خروس
۱. تنظیم دمای بدن طیور
مهمترین وظیفه غبغب کمک به تنظیم دمای بدن مرغ و خروس است. طیور برخلاف پستانداران غدد تعریق ندارند و بدن آنها با پر پوشیده شده است؛ بنابراین دفع گرما برایشان دشوارتر است.
در روزهای گرم، خون گرم بدن از طریق رگهای موجود در غبغب مرغ جریان پیدا میکند. تماس این نواحی با هوای محیط باعث خنک شدن خون میشود و در نتیجه دمای بدن پرنده کاهش مییابد.
به همین دلیل نژادهایی که منشأ گرمسیری دارند معمولاً دارای تاج و غبغبهای بزرگتری هستند تا بهتر بتوانند گرمای بدن را دفع کنند.
۲. نشانه سلامت و بلوغ جنسی
غبغبهای قرمز و برجسته معمولاً نشاندهنده سلامت، بلوغ جنسی و وضعیت بدنی مناسب پرنده هستند. مرغ یا خروسی که باربیلونهای شاداب و پررنگ دارد، معمولاً از شرایط جسمانی خوبی برخوردار است.
در مقابل، رنگپریدگی یا کوچک شدن این زائدهها میتواند نشانه بیماری، استرس، سوءتغذیه یا ضعف عمومی باشد. به همین دلیل بسیاری از پرورشدهندگان طیور از ظاهر باربیلونها برای ارزیابی سلامت گله استفاده میکنند.
۳. نقش در جفتگیری و جذب جفت
غبغبها بخشی از ویژگیهای ظاهری مرتبط با جفتگیری در طیور محسوب میشوند. خروسهایی که تاج و غبغب بزرگتر و قرمزتری دارند، معمولاً برای مرغها جذابتر هستند و نشانه قدرت ژنتیکی و آمادگی تولیدمثل به شمار میروند.
این موضوع در شکلگیری سلسلهمراتب اجتماعی گله نیز تأثیر دارد و پرندگان قویتر اغلب ظاهر برجستهتری دارند.
۴. کمک به ارتباط و شناسایی بین طیور
مرغها توانایی تشخیص رنگ و حرکات را بهخوبی دارند. هر غبغب از نظر اندازه، فرم و رنگ کمی متفاوت است و همین موضوع به شناسایی پرندگان در گله کمک میکند.
همچنین هنگام هیجان، ترس یا عصبانیت، جریان خون در غبغبها افزایش یافته و رنگ آنها پررنگتر میشود. درگیری بین خروسها نیز معمولاً باعث قرمز شدن یا تورم این نواحی میشود.
آیا غبغب مرغ حساس است؟
بله، غبغبها بسیار حساس و آسیبپذیر هستند، زیرا رگهای خونی فراوانی دارند و توسط پر پوشیده نشدهاند.
آسیب در هوای سرد
در زمستان و سرمای شدید، غبغبها ممکن است دچار یخزدگی شوند. علائم اولیه شامل تغییر رنگ به آبی یا سیاه است و در موارد شدید حتی ممکن است بافت آن ناحیه از بین برود.
برای جلوگیری از این مشکل میتوان مقدار کمی وازلین، روغن نارگیل یا کره شی روی تاج و غبغبها مالید تا از تماس مستقیم سرما جلوگیری شود.
خونریزی در درگیریها
درگیری میان خروسها گاهی باعث زخمی شدن غبغبها میشود و به دلیل وجود رگهای خونی فراوان، خونریزی میتواند شدید باشد.
محل مناسب برای انگلها
کنهها و برخی انگلهای خارجی معمولاً به باربیلونها حمله میکنند، زیرا پوست این قسمت نازک و بدون پوشش پر است. بنابراین بررسی مرتب این نواحی در مدیریت بهداشت طیور اهمیت زیادی دارد.
جمعبندی
غبغب یا باربیلون مرغ و خروس فقط یک زائده ظاهری نیست، بلکه ساختاری مهم برای تنظیم دمای بدن، نمایش سلامت، ارتباط اجتماعی و موفقیت در تولیدمثل محسوب میشود. ظاهر این بخشها میتواند اطلاعات زیادی درباره وضعیت جسمانی و رفاه طیور در اختیار پرورشدهندگان قرار دهد. به همین دلیل توجه به سلامت تاج و غبغبها نقش مهمی در مدیریت صحیح گله دارد.