به گزارش «سرویس دام، طیور و آبزیان» «ماکی دام - پایگاه خبری صنعت دام، طیور، آبزیان و حیوانات خانگی»؛ پارامترهاى موثر در خصوص اجراى برنامه نورى در سالنهاى برورش طيور عبارتند از شدت نور، نحوه توزيع نور، طول مدت روشنايى و رنگ نور استفاده شده در داخل سالنهاى پرورش كه هر يک از اهميت به سزايى برخوردار مىباشند و همگنسازى اين جهار پارامتر در پرورش طيور صنعتى الزامى مىباشد چنانكه در سلامتى و رسيدن به حداكثر توليد نقش به سزايى را ايفا میكنند.
امروزه همه ميدانيم كه نور در سلامتى و توليدات طيور بسيار مهم است اما از خودمان ميپرسيم كه چه رژيم نورى از همه مناسبتر است. انسان در تشخيص رنگ نور سه رنگ قرمز و سبز و آبی را قادر به درک مىباشد اما طيور قادر به درک تعداد رنگهاى بيشترى هستند و همچنين به دليل اينكه چشمها در دو طرف جمجمه قرار دارند. به اين ترتيب مساحت بيشترى را قادر به رصد هستند. مرغها نسبت به اشعه ماوراى بنفش حساسيت بيشترى را دارند و دليل ايجاد سلسله مراتب در بين جمعيت مرغها همين طول موج مىباشد كه ما قادر به درک آن نمىباشيم.
شدت نور و توزيع نور به اين دليل مهم مىباشد كه باعث يكنواختى پخش مرغها در سطح بستر خواهد شد كه در نتيجه نقاط خيس و با رطوبت بالا كه ناشى از تراكم در نقاط برنور سالن مىباشد و باعث ايجاد درماتيت در پوست ناحيه سينه ميشود ديگر بوجود نخواهد آمد.
نكته مهم ديكر اين مىباشد كه بايد لامپها قابل ديمر شدن باشند يعنى بتوان شدت نور را مطابق با سن جوجهها تغيير داد واين مورد از نيازهاى الزامى در دوره پرورش طيور صنعتى مىباشد.
معنى توزيع يكنواحت نور در داخل سالنها يعنى حداقل ايجاد سايه در سطح بستر میباشد. جوجهها به هيچ عنوان دوست ندارند كه در سايه قرار بگيرند زمانى میتوان به حداكثر يكنواختى با كمترين تعداد لامپ رسيد كه از لامپهاى با فركانس بالا استفاده نمود.
اگر در سالنها از لامپهاى با فركانس زير ١۶٠ هرتز استفاده شود. مرغها نور را به شكل چشمک زن در داخل سالنها مىبينند، لامپهاى فلورسنت معمولى ٨٠ هرتز هستند. در این حالت داخل سالنهاى مرغدارى شبيه به ديسكو يا رقص نور براى مرغها خواهند شد كه به هيج وجه مناسب و راحت نيست.
براى مرغان گوشتى رژيم نورى حداقل ٢٠ لوكس با يكنواختى بالاى ٨٠ درصد در سطح بستر مورد نياز است. براى مرغان تخمگذار نيز شبيه همين رژيم نورى است اما براى مرغان مادر حداقل ٢٠ لوكس شدت در سطح بستر مورد نياز است كه بايد يكنواختى آن بالاى ٨٠ درصد باشد.
انواع لامپهای مصرفی در سالنهای مرغداری
لامپهاى رشتهاى يا اينكاندسنت
اين لامپها بدليل اينكه ٩٠ درصد انرژى مصرفى را به صورت حرارت از دست ميدهند مقرون به صرفه نمىباشند. گرچه اين امر در زمستان ميتواند اثر مثبت داشته باشد، اما انرژى مصرفى آن از يكسو بسيار گرانتر از سيستمهاى معمولى گرمایشی خواهد بود و در ثانى در تابستان انرژى بالايى را براى خنك كردن سالنها مىطلبد.
اين لامپها ارزان مىباشند، ولى طول عمر آنها كم است و حدود ١٠٠٠ ساعت مىباشد. يعنى اگر طول مدت روشنايى روزانه ١۶ ساعت باشد، حدود ٢ ماه كار مىكنند، اما ويژگى مناسب آنها قابليت ديمر شدن آنها مىباشد.
لامپهاى فلورسنت تيوپى
لامپهاى تيوپى فلورسنت از سال ١٩٨٠ ميلادى در واحدهاى مرغدارى كانادا و آمريكا استفاده شده است. راندمان آنها از لامپهاى رشتهاى بالاتر است اما هزينههاى اوليه نصب و نگهدارى آنها بالاتر است، اين لامپها در داخل يك قاب نگهدارنده نصب ميشوند ودر ثانى تميز كردن آنها زمان زيادى را مىبرد. در صورت تمايل به استفاده از اين نوع از لامپها توصيه به استفاده از مدل T8 ميگردد.
لامپهاى فلور سنت فشرده يا CFL
طول عمر اين لامپها ١٠٠٠٠ ساعت يعنى ده برابر لامپهاى رشتهاى است حدود دو سال با مصرف روزانه ١۶ ساعت مىباشد و ميزان انرژى مصرفى آنها ٧٥ درصد كمتر از لامپهاى رشتهاى است.
يك لامپ ٢٣ وات CFL معادل يك لامپ ١٠٠ وات رشتهاى نور توليد ميكند. مشكل اين لامپها اين است كه قابل ديمر شدن نيستند و در سالنهاى مرغدارى مقدار زيادى گرد و غبار و آلودگى در بين آنها باقى مىماند.
در مدلهاى جديد برروى بخش رشتهاى يك حباب قرار ميگيرد تا به سهولت اين لامپها پاك شوند و در ضمن در مناطق مرطوب باعث حفاظت لامپ در مقابل رطوبت ميگردد.
لامپهاى كاتد سرد
بر دو نوع مىباشند: قابل ديمر شدن
Dimmable Compact Flourcent Lighting (DCFL)
غير قابل ديمر شدن
Cold Cathode Flourcent Lighting ( CCFL)
اين لامپها نسل جديد لامپهای CFL مىباشند با طول عمر ٢٥٠٠٠ ساعت يا پنج سال مىباشد كه ٢٨٥ برابر عمر آنها بيشتراز لامپهای CFL است. يک لامپ كاتد سرد ٨ وات معادل با يك لامپ رشتهاى ٣٠ وات مىباشد، نقطه قوت اين لامپها قابليت ديمر شدن آنها تا حداقل نيم فوت كندل مىباشد.
لامپهاى ديود دار ساطع نور يا LED
LED (Light Emitting Diode)
اين لامپها داراى طول عمر بسيار بالا حدود ٨٠٠٠٠ ساعت يا ده سال است و داراى انواع مختلف ودر رنگهاى مختلف مىباشند.
Next Gen Illumination LED
در اين نوع قدرت ١٠ وات مىباشد، شدت نور ٣٠٠ لومن، با شعاع پرتاب نور ١٢٠ درجه، ٣٥٠٠٠ ساعت كاركرد وقابل ديمر شدن هستند.
LED Bulb-Luma Vue
اين نوع لامپها 6.5 وات، با شدت نور ٥١٠ لومن،٣٠٠٠٠ ساعت کاركرد و قابل ديمر شدن باشعاع پرتاب نور ١٢٠ درجه مىباشند.
Once innovation
اين لامپها ١٥ وات با شدت نور ٩٠٠ لومن، قابل ديمر شدن و زاويه تابش نور ٩٠ درجه مىباشند.
Power Secure
اين نوع از لامپها ١٠ وات، شدت نور 400 لومن، قابل ديمر شدن مىباشند، زاويه پرتاب 140 درجه ميباشد. امروزه بعضى از توليدكنندگان از نورهاى رنگى براى رسيدن به حداكثر توان توليد گلههاى مادر و گوشتى استفاده مىكنند و در اين شرايط توصيه به استفاده از لامپهای LED رنگى ميگردد. در سالنها از لامپهای LED تک رنگ آبى و يا سبز براى گلههاى گوشتى و قرمز رنگ برای گلههای مادر توصیه میگردد.
مقايسه تابش انواع لامپهاى LED
لامپهاى سديم HPS
این لامپها بازدهای بسيار بالایی را دارند (٩٥ لومن به ازاى هروات برق مصرفى نور توليد ميكنند). هزينه بالا و عدم ديمر شدن اين نوع لامپها دو مشكل عمده در بکارگیری از آنها میباشد. لامپهای فوق هنوز در مرحله آزمایش در بکارگیری در سالنها میباشند اما در مجموع در سالنهای مرغ تخمگذار بهتر پاسخگو مىباشند.
لامپهاى LED برحسب نوع بين ٣٠۶ الى ۶١١ كيلو وات برق مصرف ميكنند. در صورتى كه براى شدت مشابه در لامپهای كاتد سرد ١٣٧٢ كيلووات برق مصرف ميشود ولى در لامپهای رشتهای این مصرف بسيار بالا و ٢١١٢ الى ٢٥٩٣ كيلووات مىباشند. بنابراين مقرون به صرفهترين لامپهاهم از نظر شدت و هم از نظر سطح برق مصرفى لامپهاى LED مىباشند.