به گزارش «سرویس حیوانات خانگی» «ماکی دام - پایگاه خبری صنعت دام، طیور و آبزیان»؛ تخمه (بهویژه تخمه آفتابگردان و کدو) یکی از رایجترین خوراکیهایی است که صاحبان پرندگان خانگی به آنها میدهند. این خوراکی خوشطعم و پرطرفدار به دلیل انرژی بالا در میان پرندگان محبوبیت دارد، اما آیا برای سلامت آنها مفید است؟ در این مقاله علمی و مرجع، تأثیرات مثبت و منفی تخمه را بررسی میکنیم و راهکارهای تغذیهای سالمتر برای پرندگان خانگی معرفی میکنیم.
تخمه چیست و چرا پرندگان آن را دوست دارند؟
تخمه در واقع دانههای روغنی گیاهان (مثلاً آفتابگردان، کدو، چیا و …) است که دارای:
- چربی بالا
- فیبر غذایی
- ویتامینها (E، گروه B)
- مینرالها (منیزیم، فسفر، منگنز)
پرندگان به دلیل طعم و بافت چربی تخمه را خیلی دوست دارند و میل بالایی به مصرف آن دارند. اما این موضوع هم مزایا دارد و هم معایب.
۱. اثرات مثبت تخمه بر پرندگان خانگی
منبع انرژی سریع
چربی موجود در تخمه باعث تولید انرژی زیادی میشود که مخصوصاً در پرندگانی با فعالیت بالا مفید است.
تقویت پرها
تخمه آفتابگردان حاوی ویتامین E و اسیدهای چرب ضروری است که در بهبود کیفیت پرها نقش دارد.
فعالیت بدنی و انگیزش
جویدن و شکستن تخمه کمک میکند پرنده:
- زمان بیشتری سرگرم باشد
- تحرک دهان و منقار داشته باشد
- از بیحوصلگی جلوگیری شود
مکمل مواد مغذی
در مقادیر کنترلشده، تخمه میتواند بخشی از نیاز پرنده به چربیهای سالم و برخی ویتامینها را تأمین کند.
۲. اثرات منفی و خطرات احتمالی تخمه
هرچند تخمه خوشمزه است، اما اگر بیش از حد یا نامناسب داده شود، مشکلاتی ایجاد میکند:
چاقی و اضافه وزن
چربی زیاد تخمه باعث ذخیره انرژی به صورت چربی بدن میشود و منجر به چاقی پرنده میشود.
چاقی در پرندگان میتواند باعث:
- مشکلات تنفسی
- کاهش تحرک
- بیماریهای کبدی
تغییر رفتار غذایی
پرندگانی که زیاد تخمه میخورند، ممکن است دیگر غذای متعادل (پلت، سبزیجات، میوه) را کمتر مصرف کنند و رژِیم غذایی نامتناسب پیدا کنند.
کمبود ویتامین و مواد معدنی
اگر تخمه جایگزین غذاهای غنی و متعادل شود، پرنده ممکن است دچار کمبود ویتامینها و پروتئینها شود.
کاهش عمر تخمگذاری در پرندگان ماده
در پرندگان مولد، رژیم بسیار پرچرب میتواند چرخه تخمگذاری را تحت تأثیر قرار دهد.
۳. چه مقدار تخمه باید به پرندگان داده شود؟
کلید سلامت پرنده = تعادل
توصیههای تغذیهای علمی:
برای اکثر طوطیها: ۱–۳ عدد تخمه آفتابگردان در روز
برای فنچ، عروس هلندی: کمتر از ۱–۲ عدد روزانه
بهتر است تخمه را به صورت جایزه و نه غذای اصلی بدهید
نکته: اگر پرنده اضافه وزن دارد، تخمه را به حداقل هفتهای ۲–۳ بار کاهش دهید.
۴. بهترین جایگزینها و تکمیلکنندههای تخمه
برای تأمین مواد مغذی و تنوع غذایی، این گزینهها سالمتر از تخمه هستند:
سبزیجات تازه
- هویج خردشده
- بروکلی
- کدو
میوهها (بدون هسته)
- سیب، گلابی
- توت، انگور
پلتهای استاندارد
پلتهای مخصوص پرندگان خانگی دارای تعادل کامل پروتئین، چربی و ویتامینها هستند.
دانههای کمچرب
- بادام
- فندق
(با احتیاط و در حد کم)
۵. توصیههای عملی برای صاحبان پرنده
- همیشه آب تازه در دسترس باشد
- تخمه را به تدریج وارد رژیم غذایی کنید
- اگر پرنده چاق شد، تخمه را قطع کنید
- برای انواع جدید تخمه، واکنش پرنده را بررسی کنید
۶. جمعبندی؛ تخمه نعمتی با شرط!
تخمه میتواند منبع انرژی و شادی برای پرندگان خانگی باشد، اما اگر به مقدار زیاد، به شکل غذا اصلی و بدون توجه به نیازهای دیگر غذایی داده شود، باعث مشکلات سلامتی شود.
توصیه اصلی:
برای سلامت بهتر پرنده، تخمه را به عنوان جایزه، در حد کم و همراه با یک رژیم غذایی متنوع و متعادل استفاده کنید.