ماکی دام

دام، طیور، آبزیان

کد خبر: 1042
بازدید: 2953
تاریخ انتشار: ۱۳۹۵/۱/۱۶ ساعت: 3:02:41 PM

مروری بر بیماری تب کیو (Q fever)

بیماری تب کیو (Q Fever) یک بیماری قابل انتقال بین انسان و دام است که به نام‎های تب بالکان و تب کشتارگاه نیز شناخته می‎شود.

مروری بر بیماری تب کیو (Q fever)

به گزارش «سرویس دام،طیور و آبزیان» «ماکی دام - پایگاه خبری صنعت دام، طیور و آبزیان»؛ بیماری نب کیو نخستین بار در سال 1935 میلادی در بین کارگران یک کشتارگاه در استرالیا مشاهده و در همان سال عامل بیماری از کنه‎های درماسنتور در ایالات متحده جدا شد. با توجه به نامشخص بودن عامل بیماری و بیماریزایی آن، نخستین بار این بیماری به عنوان تب کیو معرفی شد(Q مخفف Query به معنای پرسش و تردید است). این بیماری یک بیماری قابل انتقال بین انسان و دام است که به نام‎های تب بالکان و تب کشتارگاه نیز شناخته می‎شود و اگر چه در حیوانات معمولاً علائم بالینی مشخصی ایجاد نمی‎کند ولی در انسان می‎تواند یک بیماری حاد عفونی ایجاد نماید که عمدتاً بطور ناگهانی شروع شده و با نشانه‎هایی مشابه آنفلوانزا شامل تب شدید، سردرد، دردهای عضلانی، لرز، تعرق و بی‎اشتهایی ادامه می‎یابد و در صورت عدم درمان می‌تواند منجر به التهاب ریه، هپاتیت، میوکاردیت و در نهایت مرگ شود.

تب کیو از همه کشورهای دنیا بجز نیوزلند گزارش شده است. آخرین موارد همه‎گیری بیماری مربوط به کشور هلند بوده است که در سال 2006 میلادی 168 نفر، سال 2007 حدود یک هزار نفر و در سال 2009 حدود 2300 نفر به بیماری مبتلا شدند و در این بین در سال 2009 بیماری منجر به مرگ شش بیمار گردید. در شهریور ماه سال 90 گزارشاتی مبنی بر همه گیری بیماری در ایالت بامیان افغانستان منتشر شد که با توجه به مرزهای مشترک این کشور با ایران و معضل قاچاق دام از مرزهای شرقی به داخل کشور شایسته است تدابیر لازم درخصوص پیشگیری از وقوع این بیماری در کشور بیش از پیش اتخاذ گردد.

عامل بیماری تب کیو:

عامل ریکتزیایی بیماری نخستین بار در سال 1935 توسط Harold Cox و MacFarlane Burnet شناسایی شد و ترکیبی از نام این دو مکتشف یعنی Coxiella Burnetti به این عامل اختصاص داده شد.

بیماری تب کیو

عامل تب کیو یک انگل اجباری درون سلولی است که داخل مونوسیتها و ماکروفاژها تکثیر و تزاید می‎یابد. آنها اجرامی میله‎ای شکل هستند که گاهی به اشکال دیپلوباسیل و کوکوباسیل هم در می‎آیند، عمدتاً گرم منفی هستند، اگرچه واجد برخی خصوصیات باکتریهای گرم مثبت هم می‎باشند، فاقد تاژک و کپسول هستند و درون سیتوپلاسم معمولاً بصورت یک توده بزرگ 20 تا 30 میکرومتری که به یکدیگر چسبیده‌اند دیده می‎شوند. در رنگ آمیزی گیمسا به رنگ ارغوانی و با تکنیک ماکیاولو به رنگ قرمز روشن در می‎آیند. درنتیجه آزمایشات ایمنولوژی دریافته‎اند که کوکسیلا بورنتی تنها جرمی دربین ریکتزیاهاست که تغییرات فاز نشان می‎دهد و در واقع از نظر ساختمانی دو فاز دارد: فاز یک که در حقیقت نخستین مرحله است و در حیوان بیمار یا دراثر گذراندن روی یک حیوان آزمایشگاهی و به عنوان شکل خطرناک باکتری برای انسان محسوب می شود و فاز دو که در اثر کشت مکرر در تخم مرغ ایجاد می‌شود و در این فاز پوشش آنتی‎ژنی خود را از دست داده و خطر بیماریزایی آن کمتر است. کوکسیلا بورنتی در برابر عوامل فیزیکی و شیمیایی مقاوم است، به‌طوری‎که روزها و هفته‌ها در شیر، خامه، کره و پنیر می‎تواند زنده و عفونت‎زا باقی بماند. برای مثال در خاک مرطوب آغل‎های زایش گوسفند تا 3 ماه و در مدفوع کنه تا 586 روز زنده می ماند. کوکسیلا در شیر خام تا حرارت 62 درجه سانتیگراد زنده می‌ماند ولی حرارت 63 درجه بمدت 30 دقیقه می‎تواند آنرا نابود نماید. فنل یک درصد در طی 24 ساعت قادر به نابودی باکتری نمی باشد.

میزبان و حیوانات حساس تب کیو:

عامل بیماری را در طیف وسیعی از جانداران از قبیل گونه های متعدد کنه‌ها از هر دو خانواده ایکسودیده و آرگازیده، جوندگان، لاک پشت، خرگوش، برخی پرندگان اهلی و وحشی نظیر کبوتر و خفاش، گونه های مختلف حیوانات وحشی و اهلی از قبیل گاو، گوسفند، بز، اسب، خوک، شتر، گاومیش و همچنین سگ و گربه یافته‎اند. گونه‌های مختلف کنه‌های نرم و سخت عامل اصلی در نگهداری این باکتری و عملاً مخزن انگل محسوب می‌شوند.

کوکسیلا بورنتی دو مرحله در چرخه زندگی خود دارد:

(Large cell variant - (LCV که فرم رویان باکتری است و در مونوسیتها و ماکروفاژهای آلوده دیده می‌شود.

(Small cell variant - (SCV که فرم عفونت‎زای باکتری است، در خارج سلول یافت می‌شود و می تواند مدتهای مدید در محیط به‌حالت بیماریزا باقی بماند و در برابر عوامل فیزیکی و شیمیایی مقاومت نماید.

تب کیو در حیوانات:

تب کیو یک بیماری قابل انتقال بین انسان و دام است که انتقال بیماری به انسان بویژه از گاو، گوسفند و بز اهمیت دارد. بیماری غالباً در حیوانات یک عفونت بدون علائم بالینی مشخص ایجاد می‎نماید، اگرچه گاهی منجر به سقط جنین‎های طوفانی در گله ها و گاهی بیماری توأم با پنومونی و تورم نای می شود.

سقط جنین - تب کیو

باکتری در بدن حیوانات تمایل زیادی به تمرکز در پستان و جفت دارد و بویژه در مایعات جنینی و جفت تمرکز می یابد، بطوریکه غلظت باکتری ممکن است تا یک میلیارد برابر دوز ID50 نیز برسد. همچنین تمرکز باکتری در غدد پستانی منجر به دفع تعداد زیادی باکتری از راه شیر می‎شود. دفع تعداد زیاد باکتری از راه جفت، مایعات جنینی و سایر مواد دفعی و همچنین دوام و پایداری باکتری در محیط موجبات انتقال آلودگی به سایر حیوانات اهلی و انسان را فراهم می آورد. لذا علاوه بر این آلودگی انسان و حیوانات اهلی از راه استنشاقی و از طریق ذرات معلق دارای باکتری نیز امکان پذیر است، بطوریکه در برخی محیط‎ها انتقال تنفسی بیماری مهمترین راه انتقال بیماری محسوب می‎گردد.

انتقال تب کیو به انسان:

تب کیو یک بیماری شغلی است، بطوریکه عمده موارد بیماری در دامداران، کارگران کشتارگاهها، دامپزشکان و به‌ طورکلی افرادی که با دام و فرآورده های دامی سروکار دارند رخ می‎دهد. در افرادی که مشکلات قلبی یا نارسایی‎های سیستم ایمنی دارند، بیماری شدیدتر بروز خواهد کرد. حیوانات اهلی به‌ویژه گاو، گوسفند و بز، حیوانات خانگی بالاخص گربه، حیوانات وحشی و حیوانات آزمایشگاهی از جمله منابع انتقال عفونت به انسان محسوب می‎شوند. کنه‎ها می‎توانند عامل بیماری را به حیوانات انتقال دهند ولی به‌ندرت در انتقال آلودگی به انسان نقش ایفا می‌کنند. جفت، مایعات جنینی، ترشحات زایمانی و شیر از منابع مهم عامل بیماری هستند بطوریکه یک گرم از جفت یک گوسفند آلوده می تواند حاوی بیش از 1010 کوکسیلا باشد و این امر آلودگی گسترده محیط دامداری را به‎دنبال خواهد داشت. علاوه بر اینکه عادت حیوانات به خوردن جفت و پرده‎های جنینی پس از زایمان با ماندگاری میکروب در دستگاه گوارش و روده‎ها و درنهایت دفع از طریق مدفوع به پخش آلودگی در محیط کمک خواهد نمود. انتشار وسیع میکروب در محیط باعث می‎شود که انتقال از راه تنفسی و توسط ذرات ریز گرد و غبار آلوده به باکتری بویژه در اطراف دامداریها، کشتارگاهها، کارگاه‎

دکتر وحید رضا خامسی‌پور


نام:
پست الکترونیک:
نظر:
*
نظر شما با موفقیت ارسال شد.
نظر شما حداکثر تا 24 ساعت آینده بررسی می شود
ارسال نظر
نظرات حاوی توهین و افترا منتشر نخواهد شد
نظرات به زبانهایی به غیر از زبان فارسی منتشر نخواهد شد
نظرات غیر مرتبط با این خبر منتشر نخواهد شد.
نام:
پست الکترونیک:
نظر:
*