به گزارش «سرویس حیوانات خانگی» «ماکی دام - پایگاه خبری صنعت دام، طیور و آبزیان»؛ با افزایش دمای هوا و وقوع موجهای گرمایی در فصل تابستان، تنها انسانها نیستند که از گرما آسیب میبینند؛ گربهها نیز در معرض خطر استرس گرمایی و گرمازدگی (Heatstroke) قرار دارند. برخلاف تصور بسیاری از صاحبان حیوانات خانگی، گربهها توانایی محدودی در دفع گرمای اضافی بدن دارند و اگر دمای بدن آنها بیش از حد افزایش پیدا کند، ممکن است اندامهای حیاتی دچار آسیب شده و حتی جان حیوان به خطر بیفتد.
شناخت علائم اولیه گرمازدگی میتواند از بروز عوارض جبرانناپذیر جلوگیری کند. در ادامه با مهمترین نشانههای گرمازدگی در گربه و راههای پیشگیری از آن آشنا میشوید.
چرا گربهها در هوای گرم آسیبپذیر هستند؟
برخلاف انسان، گربهها تقریباً عرق نمیکنند. تعداد غدد تعریق آنها بسیار کم بوده و عمدتاً در پدهای کف پا قرار دارد. به همین دلیل، تعریق نقش چندانی در خنک شدن بدن آنها ندارد.
گربه برای کاهش دمای بدن معمولاً از روشهای زیر استفاده میکند:
- استراحت در مکانهای سایه و خنک
- خوابیدن روی سطوح سرد مانند کاشی یا سنگ
- لیسیدن مکرر بدن برای ایجاد خنککنندگی از طریق تبخیر بزاق
- کاهش فعالیت بدنی در ساعات گرم روز
اما زمانی که دمای محیط بسیار بالا باشد، این مکانیسمها دیگر کافی نیستند و خطر گرمازدگی افزایش مییابد.
۱. نفسنفس زدن شدید و مداوم
برخلاف سگها، نفسنفس زدن در گربهها رفتار طبیعی محسوب نمیشود.
اگر گربه دهان خود را باز نگه داشته، سریع و با صدای بلند نفس میکشد و این وضعیت چند دقیقه ادامه پیدا میکند، احتمال گرمازدگی وجود دارد.
در صورتی که همراه با این علائم موارد زیر نیز مشاهده شود، باید فوراً به دامپزشک مراجعه کنید:
- تنفس دشوار
- کشیدن گردن به سمت جلو برای نفس کشیدن
- تلاش شدید برای ورود هوا به ریهها
۲. افزایش غیرطبیعی ترشح بزاق
ترشح بزاق به طور طبیعی برای مرطوب نگه داشتن دهان و کمک به بلع غذا ضروری است؛ اما اگر در هوای گرم گربه به طور غیرعادی آب دهانش جاری شود، ممکن است نشانه استرس گرمایی باشد.
علائمی مانند:
- خیس شدن اطراف دهان
- چسبیدن بزاق به موهای صورت
- ریزش قطرات بزاق
در کنار سایر نشانههای گرمازدگی اهمیت زیادی دارند.
البته باید توجه داشت که هیجان، استرس یا برخی بیماریهای دهان نیز میتوانند باعث افزایش بزاق شوند؛ بنابراین همیشه شرایط کلی حیوان باید ارزیابی شود.
۳. بیحالی و ضعف شدید
کاهش فعالیت در روزهای گرم تا حدی طبیعی است؛ اما اگر گربه:
- توان بلند شدن نداشته باشد
- به سختی راه برود
- تعادل خود را از دست بدهد
- بیحال و خوابآلود به نظر برسد
- ممکن است دچار گرمازدگی شده باشد.
در مراحل پیشرفتهتر حتی امکان مشاهده اختلال در هماهنگی حرکات (آتاکسی) یا گیجی نیز وجود دارد.
۴. افزایش ضربان قلب
وقتی بدن برای دفع گرمای اضافی تلاش میکند، قلب سریعتر از حالت طبیعی میتپد.
اگر گربه بدون فعالیت بدنی، در حالت استراحت ضربان قلب بالایی داشته باشد، بهویژه همراه با سایر علائم، باید احتمال گرمازدگی را در نظر گرفت.
۵. استفراغ، اسهال و کاهش اشتها
دستگاه گوارش نیز در گرمازدگی تحت تأثیر قرار میگیرد.
از علائم شایع میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- استفراغ
- اسهال
- بیاشتهایی یا کاهش اشتها
این مشکلات علاوه بر کاهش انرژی، باعث از دست رفتن آب بدن شده و خطر کمآبی (دهیدراتاسیون) را تشدید میکنند.
۶. تغییر رنگ لثهها و سایر مخاطها
در یک گربه سالم، لثهها معمولاً صورتی و مرطوب هستند.
در صورت گرمازدگی ممکن است لثهها:
- قرمز تیره شوند
- به رنگ آبی یا بنفش درآیند
- خشک شوند
این تغییر رنگ میتواند نشاندهنده کاهش اکسیژنرسانی به بافتهای بدن باشد و نیاز به رسیدگی فوری دارد.
۷. لرزش یا تشنج
لرزش بدن، تشنج یا از دست دادن هوشیاری از خطرناکترین علائم گرمازدگی محسوب میشوند.
در این مرحله ممکن است:
- گربه بیهوش شود.
- وارد کما گردد.
- آسیبهای جدی به مغز، کلیه، کبد و قلب وارد شود.
این وضعیت یک اورژانس دامپزشکی است و نباید حتی چند دقیقه نیز در مراجعه به دامپزشک تأخیر کرد.
چگونه از گرمازدگی گربه جلوگیری کنیم؟
رعایت چند نکته ساده میتواند خطر گرمازدگی را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.
همیشه محیطی خنک در اختیار گربه قرار دهید
بهتر است گربه در گرمترین ساعات روز در محیطی با دمای حدود ۲۴ تا ۲۶ درجه سانتیگراد استراحت کند و از تابش مستقیم آفتاب دور باشد.
آب تازه همیشه در دسترس باشد
چند ظرف آب در نقاط مختلف خانه قرار دهید و آب آنها را مرتب تعویض کنید.
در صورت تمایل گربه میتوانید:
- چند تکه یخ داخل آب بیندازید.
- از آبخوریهای فوارهای مخصوص گربه استفاده کنید.
غذای مرطوب را افزایش دهید
کنسرو، پوچ یا سایر غذاهای مرطوب آب بیشتری نسبت به غذای خشک دارند و به حفظ آب بدن کمک میکنند.
از خروج گربه در ساعات اوج گرما جلوگیری کنید
اگر گربه به فضای بیرون دسترسی دارد، بهتر است بین ساعات ۱۱ صبح تا ۵ عصر در خانه بماند.
بازیهای سنگین را محدود کنید
فعالیت شدید بدنی در هوای گرم تولید گرمای بدن را افزایش میدهد؛ بنابراین بازیهای پرتحرک را به ساعات خنکتر روز موکول کنید.
موهای مرده را مرتب برس بکشید
برس کشیدن منظم باعث خروج موهای مرده، بهبود جریان هوا بین موها و افزایش احساس راحتی گربه میشود.
از وسایل خنککننده استفاده کنید
تشکهای خنککننده مخصوص حیوانات یا کشیدن یک حوله مرطوب روی بدن (در صورتی که گربه استرس نگیرد) میتواند به کاهش دمای بدن کمک کند.
کدام گربهها بیشتر در معرض گرمازدگی هستند؟
برخی گربهها نسبت به سایرین آسیبپذیرترند، از جمله:
- بچهگربهها
- گربههای سالمند
- گربههای مبتلا به بیماریهای قلبی یا تنفسی
- گربههای چاق
- نژادهای پشمالو مانند پرشین و مینکون
- نژادهای پوزهکوتاه (براکیسفال) مانند پرشین و اگزاتیک شورتهیر
در صورت مشاهده علائم گرمازدگی چه باید کرد؟
اگر گربه علائمی مانند نفسنفس زدن شدید، بیحالی، تغییر رنگ لثه، لرزش یا تشنج دارد:
- حیوان را فوراً به محیطی خنک منتقل کنید.
- آب خنک (نه یخ) در اختیارش قرار دهید، اما او را مجبور به نوشیدن نکنید.
- با یک حوله مرطوب بدن، بهویژه پنجهها، شکم و کشاله ران را خنک کنید.
- از ریختن آب بسیار سرد یا یخ روی بدن خودداری کنید، زیرا ممکن است باعث انقباض عروق و اختلال در دفع گرما شود.
- در سریعترین زمان ممکن گربه را به دامپزشک برسانید.
جمعبندی
گرمازدگی در گربهها یک وضعیت اورژانسی است که میتواند در مدت کوتاهی به نارسایی اندامهای حیاتی و حتی مرگ منجر شود. شناخت علائمی مانند نفسنفس زدن، افزایش بزاق، بیحالی، افزایش ضربان قلب، استفراغ، تغییر رنگ لثهها و لرزش به صاحبان گربه کمک میکند تا قبل از وخیم شدن وضعیت، اقدامات لازم را انجام دهند. با فراهم کردن محیطی خنک، آب کافی و کاهش فعالیت در روزهای گرم، میتوان تا حد زیادی از بروز این مشکل پیشگیری کرد.