به گزارش «سرویس حیوانات خانگی» «ماکی دام - پایگاه خبری صنعت دام، طیور و آبزیان»؛ عقیمسازی یکی از مهمترین اقدامات برای حفظ سلامت و کنترل جمعیت گربهها محسوب میشود. این عمل میتواند از بسیاری از مشکلات رفتاری و بیماریهای مرتبط با دستگاه تولیدمثل جلوگیری کند. با این حال، یکی از پیامدهای شناختهشده عقیمسازی، افزایش احتمال اضافه وزن و چاقی در گربهها است. اما علت این موضوع چیست و چگونه میتوان از آن پیشگیری کرد؟
تأثیر عقیمسازی بر هورمونهای گربه
در فرآیند عقیمسازی، اندامهای تولیدکننده هورمونهای جنسی برداشته میشوند. در گربههای ماده، تخمدانها و گاهی رحم، و در گربههای نر، بیضهها حذف میشوند. در نتیجه، تولید هورمونهای جنسی به شدت کاهش مییابد.
برخلاف تصور برخی صاحبان حیوانات، عقیمسازی معمولاً شخصیت یا خلقوخوی اصلی گربه را تغییر نمیدهد؛ اما رفتارهای مرتبط با فعالیت جنسی کاهش پیدا میکنند، از جمله:
- میوهای بلند و مکرر در فصل جفتگیری
- مالیدن بدن به اشیا و غلت زدن روی زمین
- نشانهگذاری ادراری
- درگیری و رقابت میان گربههای نر
- فرار از خانه برای یافتن جفت
چرا گربه عقیمشده چاق میشود؟
کاهش فعالیت بدنی
یکی از مهمترین دلایل افزایش وزن در گربههای عقیمشده، کاهش تحرک است. گربههای بالغ در فصل تولیدمثل برای یافتن شغل مسافتهای زیادی را طی میکنند و انرژی قابل توجهی مصرف میکنند. پس از عقیمسازی، این انگیزه رفتاری از بین میرود و حیوان معمولاً زمان بیشتری را در خانه یا قلمرو محدود خود سپری میکند.
در نتیجه:
- کالری کمتری میسوزاند.
- نیاز انرژی روزانه کاهش مییابد.
- در صورت ادامه رژیم غذایی قبلی، انرژی اضافی به شکل چربی ذخیره میشود.
تغییرات متابولیکی
مطالعات نشان دادهاند که عقیمسازی میتواند بر متابولیسم بدن گربه نیز اثر بگذارد. پس از این عمل، بدن تمایل بیشتری به ذخیره چربی پیدا میکند و مصرف انرژی کاهش مییابد. به همین دلیل حتی مقدار غذایی که پیش از عقیمسازی مناسب بوده است، ممکن است بعد از عمل باعث افزایش وزن شود.
خطرات چاقی در گربههای عقیمشده
چاقی تنها یک مشکل ظاهری نیست. اضافه وزن میتواند خطر ابتلا به بسیاری از بیماریها را افزایش دهد، از جمله:
- دیابت
- بیماریهای قلبی و عروقی
- مشکلات مفصلی و آرتروز
- بیماریهای دستگاه ادراری
- کاهش تحرک و کیفیت زندگی
به همین دلیل کنترل وزن گربه پس از عقیمسازی اهمیت ویژهای دارد.
تغذیه مناسب برای گربه عقیمشده
تنظیم میزان غذا
پس از عقیمسازی باید مقدار غذای روزانه بر اساس شرایط هر گربه تنظیم شود. عواملی که در تعیین جیره غذایی نقش دارند عبارتاند از:
- نژاد
- سن
- وزن ایدهآل
- میزان فعالیت
- زندگی در خانه یا فضای باز
بسیاری از دامپزشکان توصیه میکنند مصرف انرژی روزانه گربه عقیمشده حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد کمتر از قبل باشد. البته این میزان باید با نظر دامپزشک و بر اساس شرایط فردی حیوان تعیین شود.
استفاده از غذای مخصوص گربههای عقیمشده
امروزه بسیاری از شرکتهای تولیدکننده غذای حیوانات، محصولات ویژه گربههای عقیمشده را عرضه میکنند. این غذاها معمولاً:
- کالری کمتری دارند.
- چربی کنترلشدهتری دارند.
- پروتئین کافی برای حفظ توده عضلانی فراهم میکنند.
اهمیت غذای مرطوب
کنسروها، پوچها و غذاهای مرطوب میتوانند گزینه مناسبی برای گربههای عقیمشده باشند، زیرا:
- آب بیشتری در اختیار حیوان قرار میدهند.
- احساس سیری را افزایش میدهند.
- معمولاً تراکم کالری کمتری نسبت به غذای خشک دارند.
البته در هر شرایطی، پروتئین حیوانی باید بخش اصلی رژیم غذایی گربه را تشکیل دهد؛ زیرا گربه یک حیوان تماما گوشتخوار است.
تغییر رژیم غذایی باید تدریجی باشد
هرگونه تغییر در غذای گربه باید بهآرامی و طی ۱۰ تا ۱۵ روز انجام شود تا از بروز مشکلات گوارشی جلوگیری شود.
یک برنامه انتقال مناسب میتواند به شکل زیر باشد:
- ۲۵ درصد غذای جدید و ۷۵ درصد غذای قبلی
- ۵۰ درصد غذای جدید و ۵۰ درصد غذای قبلی
- ۷۵ درصد غذای جدید و ۲۵ درصد غذای قبلی
- ۱۰۰ درصد غذای جدید
راهکارهایی برای گربههای پرخور
اگر گربه شما با سرعت زیاد غذا میخورد یا دائماً احساس گرسنگی دارد، این روشها میتوانند کمککننده باشند:
استفاده از ظرف ضدپرخوری
این ظروف دارای موانع و برجستگیهایی هستند که سرعت غذا خوردن را کاهش میدهند و احساس سیری را افزایش میدهند.
وعدههای غذایی متعدد و کوچک
گربهها در طبیعت عادت دارند چندین وعده کوچک در طول روز مصرف کنند. تقسیم غذای روزانه به وعدههای بیشتر میتواند از پرخوری جلوگیری کند.
رژیم ترکیبی
ترکیب غذای خشک و غذای مرطوب معمولاً به کنترل اشتها و افزایش احساس سیری کمک میکند.
نقش فعالیت بدنی در پیشگیری از چاقی
تغذیه مناسب به تنهایی کافی نیست. فعالیت بدنی نیز نقش مهمی در حفظ وزن ایدهآل دارد.
برای گربههای خانگی میتوان از امکانات زیر استفاده کرد:
- اسباببازیهای تعاملی
- توپ و موشهای اسباببازی
- چوبهای بازی و لیزر مخصوص حیوانات
- درخت گربه و سکوهای مرتفع
- تونلهای بازی
- اسکرچرهای عمودی و افقی
- پازلهای غذایی و بازیهای فکری
اختصاص روزانه چند دقیقه بازی فعال با گربه میتواند به حفظ سلامت جسمی و روانی او کمک زیادی کند.
جمعبندی
عقیمسازی یکی از بهترین اقدامات برای افزایش سلامت و رفاه گربهها است، اما به دلیل تغییرات هورمونی، کاهش فعالیت بدنی و کندتر شدن متابولیسم، احتمال اضافه وزن را افزایش میدهد. خوشبختانه با انتخاب رژیم غذایی مناسب، کنترل میزان کالری مصرفی و فراهم کردن فرصت کافی برای بازی و تحرک، میتوان از چاقی و عوارض ناشی از آن جلوگیری کرد و سلامت گربه را در بلندمدت حفظ نمود.