ماکی دام

دام، طیور، آبزیان

کد خبر: 3798
بازدید: 1289
تاریخ انتشار: ۱۳۹۹/۱۱/۷ ساعت: 9:48:34 AM

مروری بر اتیولوژی اسهال در حیوانات کوچک

اسهال عبارت است از عبور سریع مواد هضم نشده از روده که با افزایش حرکات روده، افزایش تعداد دفعات دفع، تغییر در قوام مدفوع و افزایش حجم مدفوع همراه است.

مروری بر اتیولوژی اسهال در حیوانات کوچک

به گزارش «سرویس حیوانات خانگی» «ماکی دام - پایگاه خبری صنعت دام، طیور و آبزیان»؛ اسهال چیست؟ اسهال عبارت است از عبور سریع مواد هضم نشده از روده که با افزایش حرکات روده، افزایش تعداد دفعات دفع، تغییر در قوام مدفوع و افزایش حجم مدفوع همراه است.

در یک سگ ۲۰ کیلویی تقریبأ ۲۷۰۰ میلی‌لیتر مایع در هر روز وارد دستگاه گوارش می‌گردد، که از این مقدار حدود ۹۵ درصد جذب بدن شده و فقط مقدار کمی از راه مدفوع دفع می‌گردد.از آنجا که عوامل زیاد با مکانیسم‌های مختلفی می‌توانند منجر به اسهال شوند، در جهت به‌کارگیری درمان مناسب و موثر تعیین عامل ایجادکننده اسهال بسیار مفید و ارزشمند خواهد بود.

به این منظور در وهله اول بهتر است مشخص شود که کدام قسمت از روده با احتمال بیشتری درگیر است. باتوجه به این که حداکثر جذب مایعات در روده کوچک به‌وقوع می‌پیوند، بیماری‌های این ناحیه معمولا ایجاد اسهال‌هایی با حجم زیاد و کمبود مواد غذایی در گردش خون می‌کنند، در حالی‌که بیماری‌های روده بزرگ اثر کمی در وضعیت عمومی بدن داشته و اسهال‌های ایجاد شده نیز حجم کمتری دارند ولی به دفعات بیشتری دفع می‌شوند.

در مقایسه علایم ناشی از اسهال روده کوچک و بزرگ می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

مشخصات مدفوع روده کوچک روده بزرگ
وضعیت مدفوع آبکی، وجود چربی در مدفوع، مواد غذایی هضم نشده، ملنا شل، دارای موکوس همراه خون تازه
حجم مدفوع افزایش طبیعی، گاهی افزایش می‌یابد
تعداد دفعات دفع طبیعی، گاهی افزایش می‌یابد همیشه افزایش می‌یابد
کاهش وزن دارد ندارد یا به مقدار کم
استفراغ گاهی دیده می‌شود به ندرت
سایر علایم عدم تعادل مایعات و الکترولیت‌ها، ژولیدگی موها،
بی‌اشتهایی، کاهش پروتئین خون، اتساع شکم (آسیت)،
عطش، بی‌رنگی مخاطات
انقباض عضلات شکم همراه با درد شکم، خارش

توجه به چگونگی ظهور علایم نیز در تعیین نوع عامل ایجاد اسهال بسیار مفید خواهد بود. بر این اساس هرگاه علایم به‌طور ناگهانی ظاهر شوند، اسهال حاد و هرگاه علایم در طول دوره طولانی (چند هفته) ادامه یابند، اسهال مزمن و هرگاه علایم ظاهر شده، ازبین بروند و پس از چند هفته دوباره پدیدار شوند، آن را اسهال متناوب گویند.

گرفتن تاریخچه کامل از صاحب حیوان خانگی شامل چگونگی وضعیت واکسیناسیون، وضعیت درمان‌های ضدانگلی (نوع دارو، فواصل تجویز دارو و...)، میزان دسترسی به مواد سمی و آلوده و یا دارو‌ها و... نیز به تشخیص قطعی عامل ایجاد اسهال کمک می‌نماید.

معاینه بالینی اعم از اخذ درجه حرارت، تعداد تنفس و ضربان قلب، معاینه دهان، ملامسه شکم، بررسی میزان دهیدراتاسیون و معاینه رکتال به‌منظور تعیین عامل اسهال مفید است.

همچنین تست‌های آزمایشگاهی از جمله آزمایش شناورسازی مدفوع (ازنظر تعیین وجود انگل‌ها نظیر کرم‌ها و ژیاردیا)، کشت مدفوع در شک به بیماری‌های باکتریایی و سایر تست‌های مدفوع (در موارد شک به بیماری‌های ویروسی مانند پارو ویروس) و نیز آزمایش کامل خون به تشخیص کمک می‌کند.

در موارد شک به وجود تومور، جسم خارجی و مشکلات آنتومیکی تهیه رادیوگراف ارزشمند است. روش‌های اولتراسونوگرافی، آندوسکوپی و یا کولونوسکوپی نیز مفید هستند. ولی در برخی موارد تنها راه تشخیص قطعی تهیه بیوپسی و بررسی میکروسکوپی خواهد بود.

از آنجا که عوامل بسیار متعددی می‌توانند اسهال ایجاد کنند، نحوه برخورد درمانی با موارد مبتلا به اسهال بسیار متفاوت خواهد بود. در بسیاری موارد توصیه می‌شود به سگ‌های مبتلا به اسهال به مدت ۲۴ ساعت غذا داده نشود و آب نیز به مقادیر کم در اختیار آنها قرار گیرد.

سپس غذای سبک به مقادیر کم در دسترس آنها باشد و اگر دوباره اسهال ایجاد نشد، به‌تدریج و در طی چند روز دوباره به رژیم غذایی قبلی باز گشت.

در برخی موارد ابتلا به اسهال حتی لازم است رژیم غذایی را به‌طور دائم با غذاهایی که چربی کمترو فیبرو قابلیت هضم بیشتری دارند تغییر داد.

درصورت حضور انگل‌های روده‌ای تجویز داروی ضدانگل مناسب مهم است. گاهی حتی لازم است درمان ضدانگلی یک یا چند نوبت دیگر به فاصله چند هفته دوباره تکرار شود.

این درمان ضدانگل حتی در مواردی که آزمایش شناورسازی مدفوع هم منفی بوده است توصیه می‌شود. در عین حال باید سعی شود در حد امکان محیط اطراف عاری از تخم انگل باشد.

بیشتر بدانیم:
دلایل بروز یبوست و اسهال در سگ
آنتی بیوتیک ها همیشه برای مقابله با اسهال کافی نیستند
اسهال در گربه

اگر اسهال با دهیدراتاسیون همراه باشد، اغلب مایع درمانی از راه داخل وریدی یا زیرجلدی ضروری است. اگرچه مایع درمانی از راه خوراکی مفید است، اما به‌دلیل عبور سریع و عدم جذب کافی در اولویت پایین‌تری قرار دارد.

تجویز آنتی‌بیوتیک‌ها در اسهال‌هایی به علل باکتریایی ایجاد شده‌اند و نیز در موارد آسیب دیواره روده (دیده شدن خون در مدفوع) به‌منظور پیشگیری از ایجاد عفونت ثانویه و بروز سپتی سمی مفید خواهد بود.

در برخی موارد داروهایی به منظور کاهش حرکات روده به‌کار می‌رود تا سرعت عبور مواد هضم نشده را کاهش دهند. اما این داروها در موارد حضور مواد سمی و عفونت‌های باکتریایی منع مصرف دارند، چرا که اسهال در این موارد به نوعی مکانیسم دفاعی بدن تلقی می‌شود که به دفع مواد سمی کمک می‌کند و نباید مانع آن شد.

آنچه در بالا ذکر گردید اقدامات درمانی بود که به‌طورکلی باتوجه به عامل ایجادکننده اسهال در مبتلایان باید به‌کار گرفته شود. در ادامه در مورد هریک از عوامل ایجادکننده اسهال و علایم اختصاصی و درمان انتخابی آن‌ها به اختصار در قالب چند جدول توضیحاتی داده خواهد شد:

عوامل انگلی ایجادکننده اسهال در سگ‌ها
انگل سگ‌های مستعد علائم تشخیص درمان
کرم گرد توله سگ‌ها اسهال، کاهش وزن و ضعف در رشد آزمایش شناورسازی مدفوع داروهای مختلف ضدانگلی مناسب،
کنترل محیطی و درمان‌های حمایتی
کرم‌های قلاب‌دار توله سگ‌ها اسهال، استفراغ، ضعف،
رنگ پریدگی لثه‌ها، دهیدراتاسیون،
کم‌خونی، اتساع شکم، مدفوع سیاه
آزمایش شناورسازی مدفوع داروهای مختلف ضدانگلی مناسب،
کنترل محیطی و درمان‌های حمایتی
کرم‌های نواری   اسهال‌های مزمن به همراه خون
و موکوس و درد متناوب شکمی
آزمایش شناورسازی مدفوع داروهای مختلف ضد انگلی مناسب،
کنترل محیطی و درمان‌های حمایتی
کوکسیدیا سگ‌ها و توله سگ‌هایی که
ازنظر ایمنی ضعیف‌اند و
در شرایط آلوده به‌سر می‌برند
اسهال با موکوس و گاهی همراه
با حضور خون
آزمایش شناورسازی مدفوع آنتی‌بیوتیک‌های سولفونامیدی
ژیاردیا سگ‌های جوان و
سگ‌های با ایمنی ضعیف
اسهال متناوب، کاهش وزن،
درد شکم و استفراغ
تشخیص آن سخت است و برای
جداسازی آن اغلب باید چندین بار
و در طی چند روز نمونه‌گیری
انجام شود. روش‌های تست الایزا
مدفوع، آزمایش شناورسازی مدفوع،
و تست میکروسکوپی مدفوع نیز
انجام می‌شود.
درمان دارویی با مترونیدازول،
آلبندازول و یا فبانتل، شستشو و
ضدعفونی برای پاک کردن بدن
و محیط، عفونت مجدد معمولا
رخ می‌دهد.
عوامل ویروسی ایجادکننده اسهال در سگ‌ها
ویروس سگ‌های مستعد علائم تشخیص درمان
پارو ویروس سگ‌های جوانی که تحت
واکسیناسیون موثری نبوده‌اند
بی‌اشتهایی، تب، افسردگی،
اسهال، استفراغ،
دهیدراتاسیون و درد شکمی
تاریخچه، معاینه بالینی تست مدفوع
و شمارش گلبول‌های سفید
مایع درمانی از راه داخل وریدی،
تجویز آنتی‌بیوتیک برای جلوگیری
از عفونت‌های ثانویه باکتریایی و منع
مصرف غذا و آب برای مدتی کوتاه
دیستمپر سگ‌های جوان غیرواکسینه بی‌اشتهایی، تب، افسردگی،
سرفه، اسهال، استفراغ و
علایم تاخیری عصبی
تاریخچه و معاینه بالینی مایع درمانی درصورت دهیدراتاسیون
و تجویز آنتی بیوتیک مفید ولی درکل
پیش آگهی ضعیف است
کرونا ویروس سگ‌های بسیار جوان به‌ویژه
مبتلایان به سایر بیماری‌های
روده و سگ‌های تحت استرس
اسهال، کم اشتهایی، بی‌حالی
و گاهی استفراغ
جداسازی ویروس و بررسی
میکروسکوپی بیوپسی
مایع درمانی و تجویز آنتی‌بیوتیک
عوامل باکتریایی ایجادکننده اسهال در سگ‌ها
باکتری سگ‌های مستعد علائم تشخیص درمان
سالمونلا، ای‌کلای،
کلستریدیا و کمپیلوباکتر
سگ‌های جوان در سگ‌دانی‌ها
و سگ‌های با ضعف ایمنی
اسهال ملایم تا شدید خونی
همراه با کاهش اشتها،
افسردگی، تب و
استفراغ علایمی
کشت مدفوع و تعیین حساسیت
و آزمایش میکروسکوپی مدفوع
تجویز آنتی‌بیوتیک و
درموارد شدیدتر
مایع درمانی از راه
داخل وریدی و
درمان‌های حمایتی
عوامل تغذیه‌ای ایجادکننده اسهال در سگ‌ها
نام عامل سگ‌های مستعد علائم تشخیص درمان
تغییر رژیم غذایی (تغییر
نوع غذا با دادن غذایی با
میزان چربی بالا)
سگ‌هایی با رژیم غذایی ثابت اسهال تاریخچه و معاینه بالینی
و تست شناورسازی مدفوع
قطع رژیم غذایی و سپس
تغذیه با رژیم غذایی سبک
و درنهایت بازگشت تدریجی
به رژیم غذایی نرمال گذشته
حساسیت‌های غذایی یا
عدم تحمل (عدم توانایی
در هضم یا جذب برخی
مواد ازجمله شیر، گلوتن
و...)
افزایش حساسیت به
گلوتن به‌ویژه در دو
نژاد  Irish setterو
soft coated
Wheaton terriers
شروع ناگهانی اسهال
که اغلب با گاز همراه است
تست غذایی (حذف ترکیب
موردنظر از رژیم غذایی و
افزودن مجدد آن و بررسی پاسخ)
قطع رژیم غذایی و سپس
تغییر آن به رژیمی فاقد
آن ترکیب موردنظر
سو هضم ناشی از
خوردن مواد بی‌ارزش
سگ‌های ولگرد و بی‌خانمان اسهال و استفراغ تاریخچه و معاینه بالینی قطع رژیم غذایی مورد مصرف،
تغذیه با غذاهای سبک و سپس
بازگشت به رژیم غذایی نرمال
سایر عوامل ایجادکننده اسهال در سگ‌ها
نام عامل سگ‌های مستعد علائم تشخیص درمان
سموم (فلزات سنگین مانند
آرسنیک، سرب و روی)
سگ‌های ولگرد و
بی‌خانمان
بی‌اشتهایی، افسردگی،
استفراغ، دهیدراتاسیون
و درد شکم
تاریخچه و معاینه بالینی،
تست‌های تفریقی (مانند
آزمایش شناورسازی مدفوع)
و آزمایش خون، مدفوع و
محتویات استفراغ برای
جستجوی سم
بر اساس نوع سم متغیر
گاستروآنتریت‌های
هموراژیک ایدئوپاتیک
سگ‌های نژاد کوچک شروع ناگهانی اسهال
و استفراغ خونی،
افسردگی، درد شکم،
مدفوع سیاه و شوک
تاریخچه، معاینه بالینی،
تست کامل خون و
تست‌های تفریقی
درمان با مایع درمانی، تجویز
آنتی‌بیوتیک و قطع موقت
آب و غذا
رشد بیش از حد باکتری‌های
روده باریک یا اسهال‌های
مقاوم به آنتی‌‌بیوتیک
سگ‌های German shepherd
و سگ‌های مبتلا به دیگر
بیماری‌های روده
اسهال آبکی متناوب،
رشد ضعیف یا کاهش وزن،
افزایش گاز و گاهی استفراغ
تاریخچه، معاینه بالینی، بیوپسی
با | و سگ آروده، تست‌های تفریقی،
اولتراسونوگرافی، آزمایش خون
(فولات و کوبالامین سرم و
اسید‌های صفراوی)
درمان آنتی‌بیوتیکی (حداقل ۴-۶
هفته) و رژیم مناسب
لنفانژیاکتازی (اتساع عروق لنفاوی) به‌طور اولیه در ناهنجاری‌های
مادرزادی و در نژادهای
 Soft coated Wheaten
Terriors،
Basenji،
Norwegian Lundehunds
و
Yorkshire terriers
و به طور ثانویه در
نارسایی احتقانی قلب،
سرطان و بیماری‌های
التهابی روده
اسهال‌های مزمن متناوب،
کاهش وزن شدید یا رشد
ضعیف، تورم شکم و یا
اندام‌ها به‌علت ادم
بیوپسی، اندوسکوپی
و جراحی اکتشافی
رژیم غذایی با قابلیت هضم بالا
و چربی کم، تزریق ویتامین B12،
تجویز گلیکو کورتیکوئید‌ها و
درمان سایر بیماری‌های همزمان
تا حدی کمک می‌کند ولی از
آنجا که درمانی ندارد، پیش آگهی
ضعیفی دارد
تومورها (بیشتر لنفوما و
آدئوکارسینوما)
سنین میانسالی و پیری اسهال‌های مزمن،
کاهش وزن و اشتها
و گاهی استفراغ و
مدفوع سیاه
تاریخچه، معاینه بالینی
و بیوپسی روده
بسته به نوع تومور
شیمی‌درمانی یا
جراحی توصیه می‌شود
پلیپ‌های خوش‌خیم رکتوم سنین میانسالی و پیری حضور موکوس و
خون در مدفوع
تاریخچه، معاینه بالینی،
معاینه ارکتال و بیوپسی
برداشت جراحی
نارسایی بخش
برون‌ریز پانکراس
سگ‌ها با تاریخچه
پانکراتیت و سگ‌های
جوان نژاد‌های
German Shepherd و
rough coated Collies
مدفوع زرد یا خاکستری
با تظاهر چربی، تولید گاز،
افزایش اشتها و کاهش وزن
تست خونی واکنش ایمنی
شبه تریپسین‌های سرم
درمان جایگزین آنزیم‌های
پانکراسی، تجویز کوبالامین
و گاهی اصلاح
رژیم غذایی
بیماری‌های التهابی ایدئوپاتیک
روده (آنتریت‌های گرانولوماتوزی،
گاستروانتروکولیت‌های
ائوزینوفیلیک وآنتریت‌های
لنفوسیتیک/پلاسموسیتیک
(LPE)
سنین میانسالی،
(LPE) در نژاد
German Sherpher
و Basenjis
اسهال و استفراغ مزمن
معمولا به همراه خون
و موکوس، گاهی کاهش
وزن ملایم و مدفوع سیاه
تاریخچه، معاینه بالینی،
بیوپسی روده، تست‌های تفریقی
رژیم مناسب، درمان با ضدانگل
و آنتی‌بیوتیک برای پیشگیری
از عفونت ثانویه، پروبیوتیک،
داروهای ضد التهاب و درصورت
عدم پاسخ به سایر درمان‌ها تجویز
داروهای ایمونوساپرس
آنتریت‌ها و کولیت‌های
هیستوپلاسمایی
ساکنین مرکز US درطول
رودهای می‌سی‌سی‌پی،
أوهایو و میسوری
بی‌اشتهایی، تب خفیف،
افسردگی، کاهش وزن شدید،
استفراغ، خون در مدفوع،
رگه‌رگه شدن مدفوع و
گاهی علایم تنفسی
اندوسکوپی و بیوپسی ایتراکونازول، کتوکونازول
یا آمفوتریپسین B
انسداد روده (جسم خارجی
و تلسکوپی شدن)
  اسهال، استفراغ، بی‌اشتهایی،
با ادامه روند افسردگی و درد شکم
تاریخچه، معاینه بالینی،
اشعه ایکس، اولتراسونوگرافی،
جراحی اکتشافی
جراحی
سندرم روده تحریک‌پذیر سگ‌های عصبی
و تحت استرس
اسهال با موکوس،
خون و افزایش رگه
تاریخچه، معاینه بالینی،
بیوپسی روده، تست‌های تفریقی
رژیم با قابلیت هضم بالا
و فیبر‌های محلول بیشتر،
کاهش استرس و درمان‌های
ضدهیجان
کولیت‌های اولسراتیو
هیستیو سیتیک
Boxer‌های جوان اسهال با موکوس،
خون و افزایش رگه
تاریخچه، معاینه بالینی،
بیوپسی روده، تست‌های تفریقی
آنتی‌بیوتیک‌های بلند اثر،
اگر زود درمان شود
پیش آگهی خوبی دارد

سپیده فهیمی‌راد، نوشین غزاله، یارا تمبرچی (دانشجویان سال آخر دامپزشکی دانشگاه تهران)


نام:
پست الکترونیک:
نظر:
*
نظر شما با موفقیت ارسال شد.
نظر شما حداکثر تا 24 ساعت آینده بررسی می شود
ارسال نظر
نظرات حاوی توهین و افترا منتشر نخواهد شد
نظرات به زبانهایی به غیر از زبان فارسی منتشر نخواهد شد
نظرات غیر مرتبط با این خبر منتشر نخواهد شد.
نام:
پست الکترونیک:
نظر:
*
 

عناوین اصلی